NGV-Geonieuws 39 artikel 300

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Februari 2003, jaargang 5 nr. 4 artikel 300

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 39! Op de huidige pagina is alleen artikel 300 te lezen.

<< Vorig artikel: 299 | Volgend artikel: 301 >>

300 Brachiosaurus was minder zwaar
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Over het gewicht van grote uitgestorven diersoorten doen veel speculaties de ronde. Er zijn ook tal van methoden ontwikkeld om het gewicht te reconstrueren op basis van overgebleven restanten, veelal botten. Maar die methoden leverden steeds weinig betrouwbare resultaten op, zoals kon worden vastgesteld wanneer dergelijke berekeningen werden losgelaten op nog levende soorten. Een van de problemen is al dat uit een skelet moeilijk het volume van het intacte dier is te bepalen. Een ander probleem is dat bij de uiteenlopende diergroepen niet alle botten even sterk zijn ontwikkeld.

De meest gehanteerde poging tot reconstructie van gewicht tot nu toe berustte op een methode die in 1973 werd ontwikkeld door de bioloog Thomas McMahon (Harvard University). Hij meende dat het totale lichaamsgewicht kon worden bepaald op basis van de omvang van de botten in de poten, omdat die botten nu eenmaal geŽvolueerd moesten zijn om het gewicht van het dier te dragen, zonder zelf overmatig zwaar te worden. Ook de formules die hij opstelde om zo het oorspronkelijke lichaamsgewicht van fossiele dieren te reconstrueren bleek echter niet bestand tegen een toetsing aan nog levende soorten.


SKELET BRACHIOSAURUS

Op een bijeenkomst van de Society for Vertebrate Paleontology, die in oktober werd gehouden in Norman (in de Amerikaanse staat Oklahoma), kwam Ryosuke Motani (University of Oregon) met een nieuwe berekeningsmethode. Het gaat om een aanpassing van de formule die McMahon hanteerde: in feite berekende McMahon op basis van de omvang van het bot het gewicht van de desbetreffende poot, en extrapoleerde hij dat naar het hele lichaam. Norman realiseerde zich dat het lichaamsgewicht niet gedragen werd door de botten in de poot, maar door de poten zelf. Op basis daarvan paste hij de door McMahon gehanteerde formule aan. De nieuwe formule toetste hij aan 94 nog levende zoogdiersoorten (uit 12 ordes), die in grootte variŽren van een spitsmuis tot een olifant. De resultaten van zijn berekeningen bleken zeer goed overeen te komen met de werkelijkheid. Volgens Matt Carrano (Stone Brook University, New York) verheldert, vereenvoudigt en maakt de nieuwe methode de zaken in hoge mate.

Motani heeft uiteraard zijn formule ook toegepast op enkele uitgestorven reuzen, waaronder de kolossale Brachiosaurus. Daarvan werd het gewicht van een volwassen exemplaar eerder geschat op 45-50 ton. Volgens Motani was dat 'echter' slechts 36 ton. Hij verklaart dat verschil uit het feit dat deze dinosoort merkwaardig lange voorpoten heeft. Die leiden dus tot grote botten met een grote omvang, die echter wel een vertekend beeld geven van het totale lichaamsgewicht. Een van de veranderingen die Motani in de aangepaste formule heeft ingevoerd houdt juist hiermee rekening: lange botten breken eerder dan korte botten met eenzelfde doorsnede. De lange botten in de voorpoten van Brachiosaurus zijn daarom dikker dan de botten in de achterpoten; uit de botten van beide poten moet natuurlijk wel eenzelfde lichaamsgewicht kunnen worden berekend.

Referenties:
  • Stokstad, E., 2002. Weighing dinos by bones alone. Science 298, p. 957.

Afbeelding met copyright ©1996-2003 van Enchanted Learning


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl