NGV-Geonieuws 39 artikel 301

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Februari 2003, jaargang 5 nr. 4 artikel 301

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 39! Op de huidige pagina is alleen artikel 301 te lezen.

<< Vorig artikel: 300 | Volgend artikel: 302 >>

301 De Beringstraat ontstond aan het eind van het Mioceen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De mens trok Amerika binnen over een landbrug in de huidige Beringstraat, die het oosten van SiberiŽ met het westen van Alaska verbond. Die landbrug kon ontstaan doordat het zeeniveau gedurende het Pleistoceen herhaaldelijk sterk daalde. Maar de doorgang van de Stille Oceaan naar de Noordelijke IJszee via de Beringstraat had toen nog geen lange geschiedenis achter zich: de mens zou zijn tocht naar Amerika veel gemakkelijker hebben kunnen maken in het Tertiair; toen was de mens echter nog niet ontstaan, en zeker niet ver genoeg uitgezwermd over de aarde om Amerika in bezit te nemen.

Over het ontstaan van de Beringstraat heeft steeds veel onduidelijkheid bestaan, al was reeds wel duidelijk dat hij tussen omstreeks 5,5 en 4,5 miljoen jaar geleden moet zijn gevormd. Dat er over het precieze moment van ontstaan nog zoveel onduidelijkheid kon bestaan, is eigenlijk verwonderlijk. De doorgang is namelijk van grote invloed op de verspreiding van soorten over grote delen van de aarde, en ook het klimaat is er sterk van afhankelijk. Het dateringprobleem is vooral te wijten aan het gebrek aan fossielen die voor sterk tijdsgebonden zijn. Nu hebben onderzoekers echter diatomeeŽn (kiezelwieren) gevonden in de Milky River Formatie in het zuidwesten van Alaska, die wel een goede datering toestaan.

De gevonden fossielen zijn op zich niet eens bepalend voor de ouderdom van de Beringstraat, maar ze maken het mogelijk om vast te stellen dat een marien schelpdier (het geslacht Astarte) voor het eerst 5,5-5,4 miljoen jaar geleden in het KenozoÔcum voorkwam in het noordelijk deel van de Stille Oceaan. Hij moet daarin terecht zijn gekomen vanuit de Noordelijke IJszee, en de doorgang (de Beringstraat) moet dus iets eerder zijn ontstaan. Op basis van de geologische context komen de onderzoekers tot de conclusie dat de Beringstraat 5,32 miljoen jaar geleden moet zijn gevormd, aan het eind van het Mioceen. Dat betekent dat de langdurige verbinding tussen het vasteland van Europa en Amerika heeft geduurd van ruwweg het midden van het Krijt tot het eind van het Mioceen.

De opening van de Beringstraat kan worden toegeschreven aan een eustatische zeespiegelrijzing die ervoor zorgde dat - mede door tektoniek - de zeespiegel ter plaatse tussen ongeveer 5,5 en 4,1 miljoen jaar geleden minstens 60 m hoger stond dan nu; omstreeks 5,0 miljoen jaar geleden werd een hoogste stand bereikt van 75 m boven het huidige niveau. Het is interessant op te merken dat het ontstaan van de Beringstraat in de tijd vrijwel samenvalt met het vollopen van de Middellandse Zee via de Straat van Gibraltar (5,46-5,52 miljoen jaar geleden).

Referenties:
  • Gladenkov, Yu., Oleinik, A.O., Marinkovich Jr., L. & Barinov, K.B., 2002. A refined age for the earlierst opening of Bering Strait. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 183, p. 321-328.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl