NGV-Geonieuws 42 artikel 316

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 April 2003, jaargang 5 nr. 7 artikel 316

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 42! Op de huidige pagina is alleen artikel 316 te lezen.

<< Vorig artikel: 315 | Volgend artikel: 317 >>

316 Bosbranden verhogen CO2-gehalte in atmosfeer significant
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De huidige stijging van het CO2-gehalte in de atmosfeer is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan menselijk handelen, vooral het verstoken van fossiele brandstoffen (in het bijzonder door de industrie, door huishoudens ten behoeve van verwarming, en door het verkeer). Die invloed van de mens blijkt zonneklaar uit het feit dat de stijging van de CO2-concentratie in de atmosfeer zich manifesteert sinds het begin van de industriŽle revolutie.

Uiteraard zijn er ook andere processen die CO2 in de atmosfeer brengen. Daarbij gaat het onder meer om vulkanisme, het verrotten van organisch materiaal, het inkolingsproces van plantaardig materiaal, en het ontsnappen van gassen uit de ondergrond. Veel minder bekend is dat ook natuurlijke branden aanzienlijke hoeveelheden CO2 in de atmosfeer kunnen brengen. Hoeveel dat kan zijn blijkt uit een studie die is uitgevoerd naar het vrijkomen van CO2 bij de grote bosbranden die in 1997 in IndonesiŽ plaatsvonden, en waarvan zelfs buiten IndonesiŽ hinder werd ondervonden.

De branden in IndonesiŽ vonden vooral plaats in moerasachtige, beboste veengebieden; het veen kan in dergelijke gebieden diktes bereiken van zoín 20 m. Waarschijnlijk speelde een ongewone droogte (onder invloed van de toen heersende El NiŮo) een rol. Daardoor was het onmogelijk de zich snel uitbreidende brand meester te worden door de inzet van blusmateriaal: pas toen het weer omsloeg en het begon te regenen, kwam er een einde aan de brand.

Onderzoekers hebben de gevolgen voor een gebied van 2,5 miljoen hectare (25.000 km2) in het centrale deel van Kalimantan (Borneo) geanalyseerd aan de hand van satellietopnamen. Ze deden dat door eerst opnamen van voor en na de brand met elkaar te vergelijken. Daarbij bleek dat zoín 32% (79.000 km2) van het onderzochte gebied was verbrand; 91,5% van het verbrande gebied (73.000 km2) bestond uit veengebied. Vervolgens werd in het veld via steekproeven bepaald hoe dik de verbrande veenpakketten waren. Zo konden ze het totale volume verbrand veen bepalen. Dat rekenden ze vervolgens om tot de verbrande gewichtshoeveelheid koolstof. Hun berekeningen, waarin uiteraard een foutenmarge zit, wijst uit dat de veenbrand heeft geleid tot het verbranden van 190-230 miljoen ton koolstof, waar nog eens zoín 50 miljoen ton koolstof uit verbrande levende vegetatie bijkomt.

Deze berekeningen betreffen alleen het gebied waarvan de satellietopnamen werden bekeken. Wanneer de gevonden waarden worden geŽxtrapoleerd naar het hele verbrande gebied, dan komt de totale hoeveelheid verbrande koolstof (uit veen en vegetatie samen) uit op 0,23-2,57 miljard ton. Een dergelijke hoeveelheid komt overeen met 13-40% van de jaarlijkse uitstoot van CO2 als gevolg van de verbranding van fossiele energiedragers. Deze enorme extra uitstoot moet dan ook verantwoordelijk worden gehouden voor de grootste jaarlijkse toename van de CO2-concentratie in de atmosfeer die ooit is gemeten (de metingen begonnen in 1957).

Deze extreme (geologisch gezien abrupte) toename van het atmosferisch CO2-gehalte heeft een puur natuurlijke oorzaak. Dat betekent dat dergelijke branden ook in het geologische verleden waarschijnlijk veelvuldig hebben plaatsgevonden. Dat zou een verklaring kunnen betekenen voor de soms tot nu toe onbegrepen plotselinge stijgingen van de (geÔnterpreteerde) atmosferische CO2-concentratie in eerdere fases van de aardgeschiedenis (sinds het Carboon, omdat toen voor het eerst echt weelderige vegetatie bestond).

Referenties:
  • Page, S.E., Siegert, F., Rieley, J.O., Boehm, H.-D.V., Jaya, A. & Limin, S., 2002. The amount of carbon released from peat and forest fires in Indonesia during 1997. Nature 420, p. 61-65.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl