NGV-Geonieuws 44 artikel 327

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Mei 2003, jaargang 5 nr. 9 artikel 327

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 44! Op de huidige pagina is alleen artikel 327 te lezen.

<< Vorig artikel: 326 | Volgend artikel: 328 >>

327 IJs op Antarctica kalft niet sneller af dan vroeger
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er is in Geonieuws al eerder op gewezen dat de suggestieve televisiespotjes van Greenpeace, waarin wordt gesuggereerd dat het ijs van Antarctica dramatisch snel afsmelt als gevolg van menselijk handelen (verstoken van fossiele energiebronnen) volstrekt onjuist is. Zou het waar zijn wat Greenpeace beweert, dan wordt het hoog tijd om naar hogere gebieden te verhuizen, want als slechts 1% van de Westantarctische ijskap zou afsmelten, zou dat alleen al een zeespiegelstijging van ca. 5 cm ten gevolge hebben. Maar gelukkig loopt het niet zoín vaart. Dat blijkt ook weer uit onderzoek van een team Amerikaanse en Britse onderzoekers. Dit team is nagegaan hoe het door hen onderzochte deel van de Westantarctische ijskap is veranderd sinds het einde van de laatste ijstijd, ca. 10.000 jaar geleden.

Om die verandering na te gaan hebben ze de afzettingen en erosieverschijnselen onderzocht van het gebied dat vroeger door deze ijskap was bedekt, maar vanwaar de ijskap zich sindsdien heeft teruggetrokken. Via verschillende technieken hebben ze gereconstrueerd hoe lang geleden die afzettingen werden gevormd, en de erosieverschijnselen ontstonden. Zo kregen ze een beeld van hoe de ijskap zich in de loop der tijd terugtrok. Die terugtrekking is aanzienlijk, want het ijs bedekte ook grote delen van wat nu zee rondom Antarctica is. Met geofysische methoden, en met behulp van boringen waarmee sedimenten uit de zeebodem konden worden onderzocht, kon zo onder meer worden vastgesteld hoe de lijn zich terugtrok tot waar het ijs aan de zeebodem vastgehecht bleef. Deze lijn hangt samen met het gewicht van het bovenliggende ijs, en vormt mede daarom een belangrijke indicatie voor de grootte van de ijskap.

Bij het onderzoek werd vastgesteld dat deze lijn in het onderzochte gebied steeds verder landwaarts is verschoven in de afgelopen 7500 jaar. Dat is uiteraard niet verwonderlijk na het einde van een ijstijd. Wat van meer belang is, is hoe snel dat gebeurde, en of die snelheid door menselijk handelen is toegenomen. Dat blijkt nu (opnieuw) niet het geval te zijn. De lijn trok zich ongeveer 120 m per jaar terug, en dat gebeurde - zij het met enige kleine schommelingen - met een gelijkblijvende snelheid. Ook tegenwoordig gaat het nog met die snelheid. Er is dus geen sprake van dat het afkalven van het ijsfront versneld is door menselijk handelen.

Uiteraard mogen deze gegevens niet naar heel Antarctica worden geŽxtrapoleerd. Ook geven ze geen directe informatie over de veranderende dikte van de ijskap. Maar dergelijke gegevens kunnen wel op een andere manier worden verkregen, namelijk aan de hand van de karakteristieken van door het ijs meegevoerde stenen die op een gegeven ogenblik - door het afsmelten van ijs aan het oppervlak van de ijskap - aan de buitenlucht worden blootgesteld. Aan de hand daarvan konden de onderzoekers vaststellen dat de ijskap in de laatste 9300 jaar elk jaar 2,5-9 cm per jaar dunner is geworden. Landinwaarts is de snelheid constant 3-4 cm per jaar gebleven; dicht bij zee is de snelheid plotseling abrupt toegenomen, maar dat gebeurde al 3300 jaar geleden, dus lang voordat de mens op grote schaal brandstoffen verstookte.

Referenties:
  • Ackert Jr., R.P., 2003. An ice sheet remembers. Science 299, p. 57-58
  • Stone, J.O., Balco, G.A., Sugden, D.E., Caffee, M.W., SASS III, J.C., Cowdery, S.G. & Siddoway, Chr., 2002. Holocene deglaciation of Marie Byrd Land, West Antarctica. Science 299, p. 99-102.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl