NGV-Geonieuws 52 artikel 368

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 September 2003, jaargang 5 nr. 17 artikel 368

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 52! Op de huidige pagina is alleen artikel 368 te lezen.

<< Vorig artikel: 367 | Volgend artikel: 369 >>

368 Verwering werkt broeikaseffect sterker tegen dan eerder aangenomen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Jaarlijks vervoeren rivieren gigantische hoeveelheden koolstof (in de vorm van opgeloste carbonaten en bicarbonaten) naar zee. Dat geldt uiteraard vooral voor zeer grote rivieren, zoals de Mississippi (de grootste rivier van de Verenigde Staten). De meegevoerde (bi)carbonaten lijken op het eerste gezicht afkomstig te zijn van verweringsproducten, maar al eerder is vastgesteld dat meer dan de helft van alle door de Mississippi meegevoerd (bi)carbonaten (HCO3- en CO32-) afkomstig zijn van koolzuurgas (CO2) uit de atmosfeer. Dat komt doordat bij de verwering van gesteenten veel koolzuurgas uit de atmosfeer wordt gebruikt (en opgenomen in de verweringsproducten). De door de rivieren meegevoerde stoffen komen uiteindelijk in zee terecht en worden daar onder meer gebruikt door allerlei organismen om kalkschaaltjes of -skeletjes op te bouwen die na hun afsterven grotendeels in het bodemsediment worden opgenomen (slechts een deel lost tijdens het bezinken weer op in het zeewater). Dit betekent dus, ruw geschetst, dat de rivieren (bi)carbonaat vervoeren doordat CO2 aan de atmosfeer is onttrokken, terwijl de in de CO2 aanwezige koolstof grotendeels in het sediment op de zeebodem terechtkomt. Zo verdwijnt er door verwering van gesteenten en daarop volgende afvoer van de grotendeels opgeloste verweringsproducten naar zee dus netto koolzuurgas uit de atmosfeer, waardoor het broeikaseffect wordt tegengegaan.


MISSISSIPPI RIVER

Twee Amerikaanse onderzoekers hebben onderzocht hoe dit allemaal uitwerkt voor de Mississippi. Een van hun bevindingen was dat de rivier een hoeveelheid (bi)carbonaat meevoert die gelijkstaat aan ongeveer 1% van de jaarlijkse Amerikaanse uitstoot van CO2. Ze berekenden de totale meegevoerde hoeveelheid (b)carbonaten door daarvan de concentratie in de Mississippi te meten, en vervolgens die waarde te relateren aan de totale jaarlijkse waterafvoer. De gevonden concentratie was gelijk (of iets hoger) dan de waarde die daarvoor ongeveer een halve eeuw geleden was bepaald. Dat was een verrassende uitkomst, omdat de neerslag in het stroomgebied van de Mississippi in diezelfde halve eeuw met bijna de helft is gestegen. Dat betekent dus dat nu ruim de helft meer - namelijk 59% - (bi)carbonaat wordt meegevoerd dan een halve eeuw geleden.

De oorzaak van deze toename ligt waarschijnlijk in het intensievere gebruik van het stroomgebied voor landbouwdoeleinden. Landbouwgrond geeft de daarin aanwezige (bi)carbonaten namelijk relatief gemakkelijk af. Bovendien treedt bij landbouwgronden - onder meer vanwege het ploegen - een sterkere blootstelling aan de omgeving op dan bij ander bodemgebruik. Het resultaat is een snellere verwering. Hoe snel die verwering in het verleden plaatsvond is niet goed bekend. De weinige gegevens zouden er volgens de onderzoekers op wijzen dat de verwering in het stroomgebied van de Mississippi nu ongeveer tweemaal zo snel gaat als slechts vijftien jaar geleden. Dat is misschien wat veel van het goede, maar een significante toename gedurende de laatste decennia lijkt zeker. Daarmee blijkt verwering nu een belangrijker dan gedachte factor die het veronderstelde broeikaseffect tegengaat.

Referenties:
  • Ittekot, V., 2003. A new story from Ol’ Man River. Science 301, p. 56-58.
  • Raymond, P.A. & Cole, J.C., 2003. Increase in the export of alkalinity from North America’s largest river. Science 301, p. 88-91.

Afbeelding van Richard Rathe en geplaatst met zijn toestemming (copyright 1976, 2002) zie: http://rathe.medinfo.ufl.edu/personal/bikecentennial/part08.html


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl