NGV-Geonieuws 53 artikel 371

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 September 2003, jaargang 5 nr. 18 artikel 371

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 53! Op de huidige pagina is alleen artikel 371 te lezen.

<< Vorig artikel: 370 | Volgend artikel: 372 >>

371 Fossiele Ginkgo is een missing link
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De Ginkgo is een bijzondere plant. De enige huidige soort, Ginkgo biloba, heeft niet alleen een bladvorm die hem van alle andere huidige planten onderscheidt, maar is ook een 'kunstmatig' overblijfsel: hij was overal uitgestorven, behalve in de tuinen van de keizers van China. Daar was deze boom, die nu weer op veel plaatsen ter wereld te vinden is, waarschijnlijk geplant vanwege zijn medicinale eigenschappen.

Ginkgo kan echter ook om andere redenen als een levend fossiel worden beschouwd. Het is namelijk een geslacht dat reeds lang op aarde voorkomt (het oudst bekende fossiel, Ginkgo yimaensis, dateert uit het Vroeg-Jura, 170 miljoen jaar geleden), maar waarvan de fossiele overlevering een hiaat vertoonde van meer dan 100 miljoen jaar. Het eerstvolgende fossiele exemplaar (van de soort Ginkgo adiantoides) dateert namelijk van 56 miljoen jaar geleden.

Nu is een exemplaar gevonden dat in ieder geval een tussenstap vertegenwoordigt; een tussenstap die bovendien dateert uit een periode die essentieel was voor de evolutie van de reproductieve organen van de naaktzadigen, waartoe Ginkgo behoort. De nieuwe soort, die nog geen officiŽle naam heeft gekregen, kan daarom met recht worden beschouwd als een 'missing link'.

Het exemplaar werd gevonden op de zuidelijke helling van de berg Yinwoshan bij het plaatsje Toudaohezi (China). Deze plaats ligt in de provincie Liaoning, waar in de laatste jaren veel bijzondere fossielen zijn gevonden, in het bijzonder gevederde dinosauriŽrs. Het exemplaar van Ginkgo> werd aangetroffen in de Xixian-Formatie, die meer dan 121 miljoen jaar oud is en dateert uit het Vroeg-Krijt. Interessant is dat de reproductieve organen van dit Krijt-fossiel (die door de onderzoekers in detail worden beschreven) meer lijken op die van de huidige soort dan op die van het exemplaar uit de Jura. Dit wijst erop dat de morfologie van deze plant in 100 miljoen jaar weinig is veranderd.

De bladeren van de nieuwe soort uit het Vroeg-Krijt zijn klein, tongvormig tot min of meer cirkelvormig, maar dan dieper ingesneden (veel dieper dan Ginkgo biloba, van welke soort jonge blaadjes echter vaak ook diep ingesneden zijn). De insnijding is echter minder diep dan bij het exemplaar dat bekend is uit het Jura. Een en ander houdt in dat het Krijtexemplaar in veel opzichten intermediair is tussen de exemplaren uit het Jura en die uit het Tertiair, wat wijst op een duidelijke richting in de evolutionaire ontwikkeling.

Referenties:
  • Zhou, Z. & Zheng, S., 2003. The missing link in Ginkgo evolution. Nature 423, p. 821-822.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl