NGV-Geonieuws 54 artikel 375

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2003, jaargang 5 nr. 19 artikel 375

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 54! Op de huidige pagina is alleen artikel 375 te lezen.

<< Vorig artikel: 374 | Volgend artikel: 376 >>

375 Ruzie over waarschuwingssysteem voor uitbarsting Vesuvius
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Natuurrampen komen als regel onverwacht. Met moderne technieken wordt het echter steeds vaker mogelijk om tijdig te waarschuwen. Zo kunnen orkanen in een vroegtijdig stadium via satellieten worden getraceerd, hun waarschijnlijke route en hun snelheid kunnen met modellen redelijk goed worden voorspeld, en bewoners van bedreigde gebieden kunnen dan tijdig worden gealarmeerd en eventueel geėvacueerd. Ook bij dreigende vulkanische uitbarstingen zouden veel mensenlevens kunnen worden gered door tijdige evacuatie, maar een waterdicht systeem om uitbarstingen te voorspellen, bestaat nog niet. Er wordt overigens wel al langdurig aan gewerkt, en dat tekent hoe moeilijk deze materie is.


VESUVIUS

Het is natuurlijk niet verwonderlijk dat er aan onderzoek op dit terrein veel aandacht wordt besteed in een land als Italiė. De Vesuvius heeft al de nodige rampen veroorzaakt, en ligt dicht genoeg bij Napels om ook die stad zwaar te treffen. Dat is niet onmogelijk, want het gaat bij de Vesuvius niet om een langzaam leeglopen van een lavameer of magmahaard, maar om een druk die langzaam maar zeker zover oploopt dat er geen houden meer aan is. Dan volgt een explosieve ontlading, waarbij een oververhitte kolom van vulkanische bommen, as en gassen wel 20 km hoog de atmosfeer in wordt geblazen. Binnen enkele uren daalt een wolk van gassen en stof weer terug, waarbij die wolk van de vulkaanhelling kan afglijden met snelheden tot wel 240 km per uur. Muren van 3 m dik kunnen zo“n wolk niet tegenhouden. Voor de 600.000 mensen die aan de voet van de vulkaan leven, is dat een voortdurende dreiging. Voor mensen die verder weg wonen, bijv. in Napels, is het gevaar anders, maar daarmee nog niet minder: bij de uitbarsting regent het in een groot gebied stenen en as, tot wel 500 kg per vierkante meter. Daartegen is geen dak bestand, en bewoners kunnen dan ook slechts kiezen tussen levend binnenshuis begraven worden, of buiten omkomen door neervallende stenen, een modderstroom of een gloedwolk.

Er bestaat al 158 jaar een 'Vesuvius Observatorium'. Het is het eerste vulkanologische waarnemingsstation op aarde. Van een aanvankelijk lokaal instituut is het in de laatste tijd niet alleen een internationaal onderzoekscentrum geworden, maar ook een soort testgebied op het gebied van maatregelen in verband met vulkanische risico“s voor stedelijk gebied. Technieken en modellen die, vaak in internationaal verband, in dit centrum ontwikkeld werden, worden nu wereldwijd gebruikt. Ook zijn ideeėn ontwikkeld over hoe mensen uit moeten worden geėvacueerd als een nieuwe uitbarsting van de Vesuvius dreigt.

Deze laatste activiteit heeft echter tot aanzienlijke meningsverschillen geleid. Deels omdat het volgens sommige deskundigen onmogelijk is om een uitbarsting van e Vesuvius zo lang vooraf te voorspellen dat tijdige evacuatie van grote aantallen mensen mogelijk is, deels omdat de nadruk op de Vesuvius niet bij iedereen goed valt. Zo vormt de vulkaan Campi Flegrei een grotere bedreiging voor Napels. De spanningen zijn hoog in de loop der tijd steeds hoger opgelopen. Dat leidde al in 1994 tot de instelling van een nationale commissie (van vulkanologen en politici ...). De plannen van de commissie ondervonden ook al stormen van kritiek, en leidden tot het vertrek, in 2001, van de toenmalige directrice van het observatorium, Lucia Civetta. Haar visie, dat het observatorium de Vesuvius inmiddels zo goed begreep dat er – tijdig voor een evacuatie – signalen van een naderende uitbarsting zouden worden herkend, werd haar fataal. Een goed alternatief wordt overigens niet geboden: aan de bevolking wordt vooral voorlichting gegeven. Maar de ruzie duurt voort, en ook een voorgelichte bevolking heeft weinig aan die kennis als er niet tijdig een advies tot evacuatie wordt gegeven bij een op handen zijnde uitbarsting van de Vesuvius, of de Campi Flegrei.

Referenties:
  • Bohannon, J., 2003. Living in the shadow of Vesuvius. Science 299, p. 2020-2022.

Afbeelding uit: http://www.ukdetectornet.co.uk/article.php?article_id=28


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl