NGV-Geonieuws 54 artikel 379

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2003, jaargang 5 nr. 19 artikel 379

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 54! Op de huidige pagina is alleen artikel 379 te lezen.

<< Vorig artikel: 378 | Volgend artikel: 380 >>

379 DNA in bodem blijft honderdduizenden jaren herkenbaar
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !


DNA MODEL DUBBELE HELIX

De nauwkeurige reconstructie van ecosystemen in op zijn minst de laatste paar honderdduizend jaar lijkt een stuk dichterbij te komen. Tot nu moesten uit boorkernen fossielen (veelal pollen, maar ook miniscule fragmenten van dieren zoals muizentandjes) worden verzameld. Met moderne hulpmiddelen blijkt het echter ook mogelijk om DNA uit de afzettingen te isoleren. Door dat DNA te vergelijken met het DNA van soorten die op een 'normale' wijze zijn gefossiliseerd (waar dan ook ter wereld) en gedetermineerd, kan worden vastgesteld welke soorten op de onderzoekslocatie hebben geleefd. Omdat slechts een klein deel van alle organismen geheel of gedeeltelijk fossiliseert, kan soortbepaling op basis van DNA veel aanvullende informatie bieden over het vroegere milieu. Al eerder is voor dit doel DNA gebruikt, maar dat gebeurde dan steeds met DNA dat afkomstig was uit verder niet determineerbare restanten (bijv. weefsels) van organismen. Nieuw is dat nu zelfs dergelijke restanten niet meer nodig zijn.

Een internationaal team van onderzoekers heeft dit aangetoond door DNA-analyses toe te passen op sedimenten (in SiberiŽ) waarin het organische materiaal vanwege permafrost goed geconserveerd is gebleven, maar ook op sedimenten uit een gematigd klimaat (een grot in Nieuw-Zeeland).

De vijf boorkernen uit de permafrost in SiberiŽ omvatten sedimenten van 400.000 tot 10.000 jaar oud. Uit deze kernen werd DNA geÔsoleerd dat kon worden toegeschreven aan 19 taxa van planten, alsmede aan enkele grote zoogdieren, waaronder de mammoet, de bizon en het paard. De analyses wijzen op een aantal dramatische veranderingen in de diversiteit en de samenstelling van de flora en fauna. De grotsedimenten uit Nieuw-Zeeland leverden DNA op dat kan worden toegeschreven aan 2 soorten moaīs en aan 29 taxa van planten die karakteristiek waren voor het milieu in de tijd dat Nieuw-Zeeland nog niet door de mens was gekoloniseerd.

Hoe belangrijk deze nieuwe vorm van werken is, blijkt alleen al uit de zes permafrostmonsters van het eind van het Weichselien. Het desbetreffende gebied (Beringia) werd tot nu toe op basis van pollenonderzoek veelal verondersteld om gedurende het zogeheten Last Glacial Maxium (22.000-16.000 jaar geleden) een nauwelijks begroeide poolwoestijn te zijn geweest, zeker zonder gevarieerde megafauna. Nu blijkt het gebied toen een door kruidachtige planten gedomineerd redelijk begroeide streek te zijn geweest met bisons, paarden, muskusossen en mammoeten. Verrassend is ook de bevinding dat ter plaatse de verhouding tussen grassen en struikachtige gewassen gedurende het Pleistoceen steeds verder afnam, welke ontwikkeling zich in het Holoceen versneld voortzette.

De onderzoekers stellen dan ook dat het zinvol is om na te gaan of routinematig onderzoek naar DNA van planten en vertebraten ook in andere typen sedimenten mogelijk is; ťn of het mogelijk is om daarmee stratigrafische correlaties te maken. Dat zou volgens hen belangrijke consequenties kunnen hebben voor ons inzicht in paleoecologische, archeologische en paleontologische ontwikkelingen.

Referenties:
  • Willerslev, E., Hansen, A.J., Binladen, J., Brand, T.B., Gilbert, M.Th.P., Shapiro, B., Bunce, M., Wiuf, C., Gilichinsky, D.A. & Cooper, A., 2003. Diverse plant and animal genetic records from Holocene and Pleistocene sediments. Science 300, p. 791-795.

Afbeelding uit: http://www.mediaspin.com/anim.html


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl