NGV-Geonieuws 59 artikel 403

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 December 2003, jaargang 5 nr. 24 artikel 403

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 59! Op de huidige pagina is alleen artikel 403 te lezen.

<< Vorig artikel: 402 | Volgend artikel: 404 >>

403 Puimsteen en koraal - een bijzonder verband
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Soms zijn geologische artikelen niet zozeer interessant vanwege hun wetenschappelijke inhoud alswel vanwege een leuk of onverwacht feit. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het onderzoek door twee onderzoekers van de Universiteit van Hawaii, die op een bijzondere wijze het patroon van oceaanstromen onderzochten. Ze deden dat door aangespoelde stukken puimsteen te verzamelen langs de kusten van Hawaii en Christmas Island, en de herkomst van die stukken te traceren op basis van stromingspatronen in de oceanen.

Het is hierbij van belang te weten dat Hawaii en Christmas Island allebei in het midden van de Grote of Stille Oceaan liggen, ver verwijderd van enige bron van puimsteen. Het verschil tussen beide eilanden is echter dat Hawaii op de weg ligt van de Noord-Equatoriale Stroom, die steeds eenzelfde, naar het westen gerichte, baan volgt, terwijl Christmas Island wordt aangedaan door de veranderlijke, maar ook ruwweg naar het westen stromende, Zuid-Equatoriale Stroom. Vanwege deze verschillen ten opzichte van de oceanische stromingen blijkt puimsteen zeer frequent voor te komen op het strand van Christmas Island, terwijl het zelden op Hawaii wordt gevonden.

De puimsteen op Christmas Island blijkt afkomstig uit het westelijke deel van de Grote Oceaan (Krakatau), het zuidwestelijke deel daarvan (nabij de Tonga-Trog), het oosten ervan (Mexico), het zuidelijke deel van de Mid-Atlantische Rug, en van een nog niet ge´dentificeerde plaats. De puimsteen op Hawaii komt voor een deel ook van de Krakatau en vanuit Mexico (het eiland San Benedicto), maar verder van de zuidelijke Sandwich Eilanden. Op basis van deze verschillen konden de circulatiepatronen in de Grote Oceaan behoorlijk nauwkeurig worden vastgesteld. Dat deden de onderzoekers nauwkeuriger dan vroeger ook wel gebeurde, doordat inmiddels het inzicht is vergroot in de effecten die de grootte van puimsteen heeft op het drijvend vermogen, en omdat met behulp van relatief nieuwe technieken (electron microprobe) de herkomst veel nauwkeuriger dan vroeger kon worden vastgesteld. Daarbij moet in het oog worden gehouden dat puimsteen een goed hulpmiddel is omdat vulkanische activiteit voor enorme hoeveelheden zorgt: de jaarlijkse 'productie' van puimsteen dat in zee terecht komt, wordt geschat op 2 miljard m3 (2 km3).

Christmas Island is niet alleen veel rijker aan aanspoelend puimsteen dan Hawa´, maar kent ook een veel grotere diversiteit in koraalsoorten; het gaat om 31 geslachten (met 81 soorten) op Christmas Island en om 17 geslachten (50 soorten) op Hawa´. De auteurs leggen een logisch verband met de puimsteen: op Christmas Island worden de larven van koralen vanuit meer bronnen en in grotere hoeveelheden aangevoerd dan op Hawaii. Ook via drijfhout kunnen zo meer organismen op Christmas Island dan op Hawaii aanspoelen.

Referenties:
  • Jokiel, P.L. & Cox, E.F., 2003. Drift pumice at Christmas Island and Hawaii: evidence of oceanic dispersal patterns. Marine Geology 202, p. 121-133.


Copyright ę NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl