NGV-Geonieuws 62 artikel 415

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Februari 2004, jaargang 6 nr. 3 artikel 415

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 62! Op de huidige pagina is alleen artikel 415 te lezen.

<< Vorig artikel: 414 | Volgend artikel: 416 >>

415 Dodo stierf later uit dan algemeen aangenomen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Voor geologen is het uitsterven van planten- en diersoorten de gewoonste zaak van de wereld. In onze cultuur die steeds verder af komt te staan van natuurlijke ontwikkelingen, krijgen bedreigde soorten echter veel aandacht. Voor een groot deel niet terecht (omdat verschuivende ecosystemen van oudsher gepaard gaan met het uitsterven van soorten die zich niet kunnen aanpassen aan de veranderende omstandigheden), voor een deel wel terecht, omdat de mens de grootste bedreiging vormt. Of heeft gevormd, indien het gaat om een inmiddels uitgestorven soort. Een van die uitgestorven diersoorten zorgt ook nu nog voor een haast traumatisch collectief gedrag van de moderne mens.


DE DODO

Het gaat daarbij om de dodo (Raphus cucullatus), een loopvogel die voorkwam op Mauritius en daar geen natuurlijke vijanden kende. Toen zeevaarders het eiland eenmaal hadden ontdekt, en snel hadden ervaren dat de dodo een gemakkelijke en voedzame prooi was, was het gauw gedaan met de vogel. Het laatste exemplaar werd waargenomen in 1662, op een eilandje vlak voor de kust van Mauritius. Deze waarneming, die gerapporteerd werd door Volkert Evertsz, wordt algemeen aangenomen als het tijdstip van uitsterven; de vogel was toen in ieder geval al buitengewoon schaars, want de voorlaatste waarneming dateert van 24 jaar eerder.

Dat er naderhand geen dodo’s meer zijn waargenomen (al is er een claim van een ontvluchte slaaf dat hij nog in 1674 een exemplaar zou hebben gezien), betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat ze ook niet meer bestonden. David Roberts (van de bekende Kew Gardens) en Andrew Solow (van het eveneens zeer bekende Woods Hole Oceanographic Institution) berekenen op statistische gronden dat de dodo waarschijnlijk nog tot bijna 30 jaar na de laatste waarneming op of nabij Mauritius heeft geleefd; de vogel zou volgens hun berekeningen waarschijnlijk in 1690 zijn uitgestorven. Ze merken daarbij echter op dat de statistiek het niet voor onmogelijk houdt - dankzij het uiterst schaarse materiaal - dat de dodo zelfs tot 1797 zou hebben geleefd; evengoed zou het uitsterven echter eerder kunnen hebben plaatsgevonden. Dit betekent - als de waarneming van 1674 juist was - dat het uitsterven statistisch gezien moet hebben plaatsgevonden tussen 1679 en 1790.

De vele jammerklachten van de geleerden die op het einde van de 17e en in het begin van de 18e eeuw 'natuurlijke historie' bedreven, en die ook toen al treurden over het uitsterven van deze uiterst merkwaardige vogel, had dus beter plaats kunnen maken voor een expeditie met als doelstelling om de vogel voor uitsterven te behoeden. Een les die ook de moderne milieudeskundigen zich ter harte mogen nemen.

Referenties:
  • Pim, S., 2003. Expiry dates. Nature 426, p. 235-236.
  • Roberts, D.L. & Solowm A.R., 2003. When did the dodo become extinct? Nature 426, p. 245.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl