NGV-Geonieuws 65 artikel 430

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Maart 2004, jaargang 6 nr. 6 artikel 430

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 65! Op de huidige pagina is alleen artikel 430 te lezen.

<< Vorig artikel: 429 | Volgend artikel: 431 >>

430 Weddell Zee neemt sinds begin industrieel tijdperk CO2 uit atmosfeer op
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De koolstofbalans van de aarde is nog op veel punten onduidelijk. Dat komt mogelijk mede omdat er waarschijnlijk nog geen nieuw (dynamisch) evenwicht is bereikt tussen onder meer CO2 in de atmosfeer en in de oceaan sinds de mens op grote schaal fossiele brandstoffen is gaan verstoken in het industriŽle tijdperk. Om de koolstofbalans een beetje in evenwicht te krijgen moeten er op aarde tal van plaatsen zijn die nu meer CO2 opnemen dan vroeger het geval was, of die nu CO2 opnemen terwijl ze vroeger juist CO2 afgaven.


ZONSONDERGANG IN DE WEDDELL-ZEE

De extra CO2 die sinds het begin van de industriŽle revolutie (1750-1800) aan de atmosfeer is afgegeven, raakt daarin door de grote luchtturbulentie goed verspreid. De geleidelijke toename van de atmosferische CO2-concentratie is daardoor goed te meten. Dat is veel minder goed mogelijk met de CO2-concentratie in de bovenste waterlagen van de oceanen: die nemen weliswaar CO2 uit de atmosfeer op, maar de menging is veel minder dan in de atmosfeer. Daarom komen van plaats tot plaats grote verschillen in de CO2-concentratie in zeewater voor, wat het ook moeilijk maakt om vast te stellen in hoeverre bepaalde zeegebieden nu als 'opslagruimte' (een zogeheten 'sink') voor CO2 dienen, of juist als bron voor atmosferisch koolzuurgas.

De Nederlander Mario Hoppema, nu werkzaam in Duitsland, heeft onderzoek verricht in de Weddell Zee bij Antarctica. In de laatste jaren was al duidelijk geworden dat die zee zich als 'sink' gedraagt. Dat geldt voor grote delen van de oceanen op het zuidelijk halfrond, maar dat moet eerder anders zijn geweest. Hoppema heeft, gedurende enkele tochten die in de negentiger jaren werden gemaakt met de Duitse ijsbreker Polarstern, monsters genomen, zowel van oppervlaktewater als van opwellend 'warm diep water'. Daarbij werd de concentratie aan CO2 bepaald - met een correctie voor afwijkingen die een gevolg zijn van biologische activiteit en van verschillen in zoutgehalte - om na te gaan hoe die concentratie in de loop der tijd is veranderd.

Het opwellende warme diepe water is niet eerder in het industriŽle tijdperk aan de oppervlakte gekomen en bevat dus geen - of een verwaarloosbare hoeveelheid - CO2 die door menselijke activiteit in de atmosfeer (en daarna in de oceaan) is terechtgekomen. Uit de gegevens blijkt dat de Weddell Zee sinds het begin van het industriŽle tijdperk CO2 is gaan opnemen, terwijl daarvoor juist CO2 werd afgegeven. Dit resultaat komt niet onverwacht, maar modelstudies waaruit dit eerder naar voren kwamen berusten noodzakelijkerwijs deels op aannamen. Nu zijn er dus praktijkgegevens die de uitkomsten van de modelberekeningen bevestigen.

Referenties:
  • Hoppema, M., 2004. Weddell Sea turned from source to sink for atmospheric CO2 between pre-industrial time and recent. Global and Planetary Change 40, p. 219-131.

Foto welwillend ter beschikking gesteld door Mario Hoppema, Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research, Bremerhaven (Duitsland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl