NGV-Geonieuws 70 artikel 458

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2004, jaargang 6 nr. 11 artikel 458

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 70! Op de huidige pagina is alleen artikel 458 te lezen.

<< Vorig artikel: 457 | Volgend artikel: 459 >>

458 Laaglandkusten wijken terug maar houden zelfde profiel bij zeespiegelstijging
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Slechts op enkele plaatsen (bijv. waar veel materiaal door een rivier in zee wordt gebracht) staat de huidige kustlijn niet onder druk. Op de meeste plaatsen vindt erosie plaats, of het nu gaat om steile rotskusten of om laaglandkusten. Steile rotskusten staan eigenlijk altijd bloot aan erosie, maar bij laaglandkusten is dat meestal het gevolg van een stijgende zeespiegel. En daarmee hebben we nu volgens de meeste onderzoekers te maken. In dichtbewoonde gebieden, waar de bevolkingsconcentratie vaak juist in de kuststrook het grootst is, is dat een gevaarlijke ontwikkeling. Er dreigt immers woongebied verloren te gaan. Dat is soms - zoals in Nederland - reden voor regelmatige zandsuppletie, maar het is uitermate twijfelachtig of dat bij een doorgaande zeespiegelstijging financieel en technisch ook op langere termijn mogelijk zal blijven.


DOOR GOLFWERKING AFGEKALFD STRAND
INZET: DAARDOOR INGESTORT HUIS. FOTO NASA

Langs minder welvarende en/of nauwelijks bewoonde laaglandkusten is zandsuppletie (of welke andere vorm van kustbescherming dan ook) niet mogelijk. Daar wint uiteindelijk de erosie het van de mens. Hoe daarmee het best kan worden omgegaan, is uiteraard van groot belang. Daarvoor is het echter noodzakelijk om uit te gaan van scenario’s waarin de effecten van voortgaande zeespiegelstijging zijn verwerkt. Die effecten hangen ten nauwste samen met twee factoren, n.l. de omvang van de zeespiegelstijging en de uitwerking daarvan op de kustlijn.

De zichtbare erosie van laaglandkusten die bestaan uit onverharde sedimenten vindt vooral plaats tijdens storm. Minder goed zichtbaar zijn de effecten die pas op langere termijn zichtbaar worden; daarbij gaat het vooral om een combinatie van de aanvoer van zand vanuit zee, de geografische context van het betrokken gebied, en de relatieve zeespiegelverandering (het land kan immers ook dalen of worden opgeheven). Door deze factoren is de terugwijking van de kust onregelmatig, maar gemiddeld over langere tijd bedraagt die nu op de meeste plaatsen in de orde van 30 cm tot 1 m per jaar. Het kan uiteraard veel meer zijn: in North Carolina (Verenigde Staten) waar de kust zeer geleidelijk helt, zou een stijging van het zeeniveau met 1 cm al een terugwijking van 20-100 m bedragen!

Bij een dergelijk grote mogelijke verandering van de kustlijn is het de vraag of er geen 'onverwachte' veranderingen kunnen optreden tijdens het voortgaande proces van erosie en overstroming. Veel is daarover niet bekend, maar paleogeografisch onderzoek van Holocene kusten wijst wel uit dat strandwallen kunnen worden gevormd die tijdelijk bescherming bieden; daarentegen kunnen ook die strandwallen weer worden opgeruimd, waarna versnelde erosie zal optreden.

Recent onderzoek wijst erop dat - gemeten over langere termijn - al deze factoren zodanig worden uitgemiddeld dat het uiteindelijke effect gelijk zal zijn aan het effect dat zou ontstaan als wanneer de kust geleidelijk zou worden teruggedrongen door een langzaam voortschrijdende zeespiegelstijging. Daarbij zal het profiel voor de kust (d.w.z. de licht gekromde lijn van de zeebodem vanaf de kust tot ver in zee) niet wezenlijk veranderen ten opzichte van de huidige situatie. Bij een regelmatige kustopbouw zal dus ook de kust als zodanig vrijwel onveranderd blijver, zij het landinwaarts verplaatst. Planologen zouden daarmee nu al rekening moeten houden.

Referenties:
  • Pilkey, O.H. & Cooper, J.A., 2004. Society and sea level rise. Science 303, p. 1781-1782.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl