NGV-Geonieuws 70 artikel 459

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2004, jaargang 6 nr. 11 artikel 459

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 70! Op de huidige pagina is alleen artikel 459 te lezen.

<< Vorig artikel: 458 | Volgend artikel: 460 >>

459 Ompolingen van aardmagnetisch veld vinden niet overal even snel plaats
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De ompolingen van het aardmagnetisch veld worden nog steeds slecht begrepen, en het raadsel lijkt alleen maar groter te worden. Er zijn inmiddels honderden van dergelijke ompolingen uit de aardgeschiedenis bekend, de laatste van omstreeks 790.000 jaar geleden. Wanneer er weer een ompoling zal plaatsvinden, is niet bekend, want het verschijnsel lijkt zich zeer onregelmatig voor te doen: de dichtst bijeen liggende ompolingen hebben een tussenliggende tijd van 20.000-30.000 jaar, maar het lijkt ook te zijn voorgekomen dat er gedurende 50 miljoen jaar geen ompoling plaatsvond.


ANATOMIE VAN EEN OMPOLING

Ook over het precieze proces dat de ompolingen veroorzaakt bestaat nog veel onduidelijkheid, evenals over de tijd die nodig is om een volledige ompoling te doen plaatsvinden. Van dat laatste aspect is nu iets meer duidelijk geworden, door de analyse die Brad Clement (van Florida International University) heeft uitgevoerd aan de hand van een aantal zorgvuldig gekozen boorkernen van de diepzeebodem. Wat vooral door die analyse duidelijker is geworden, is dat het nu nog onduidelijker is hoe lang het ompolingsproces duurt. Dat komt niet doordat de diverse toegepaste analysetechnieken verschillende resultaten opleverden (de uitkomsten waren redelijk gelijk), maar doordat ze verschillende waarden opleverden (voor dezelfde ompoling) als sedimenten werden onderzocht die op verschillende breedtegraden waren afgezet!

Dit kan alleen worden verklaard doordat de aarde geen zuivere dipool is: dan zouden immers bij een ompoling de noord- en zuidpool precies tegelijk van plaats wisselen, waar de meting ook wordt verricht. Inderdaad is bekend dat het huidige aardmagnetische veld kan worden opgesplitst in delen met een dipool-karakter en andere delen die geen dipoolkarakter hebben. De waarde en de richting van het aardmagnetisch veld op een willekeurig punt op aarde zijn daarom in feite een optelsom van beide situaties. Omdat de invloed van beide delen van plaats tot plaats verandert, heeft dat ook invloed op de snelheid waarmee de ompoling zich op een bepaalde plaats voltrekt. Zo vond Clement dat de laatste ompoling aan de evenaar ongeveer 2000 jaar in beslag nam, terwijl die tijdsduur langer werd naarmate de locatie van afzetting verder van de evenaar aflag (op 40 N.B. en 40 Z.B. was dat bijv. 10.000 jaar). Voor drie andere ompolingen (waarvan minder gegevens beschikbaar waren) vond Clement vergelijkbare waarden. Dat maakt het zeer onwaarschijnlijk dat hier toeval in het spel is.

Referenties:
  • Clement, B.M., 2004. Dependence of the duration of geomagnetic polarity reversals on site latitude. Nature 428, p. 637-640.
  • Merrill, R.T., 2004. Time of reversal. Nature 428, p. 608-609.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl