NGV-Geonieuws 72 artikel 469

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juli 2004, jaargang 6 nr. 13 artikel 469

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 72! Op de huidige pagina is alleen artikel 469 te lezen.

<< Vorig artikel: 468 | Volgend artikel: 470 >>

469 Het risico van meteorietinslagen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er wordt zelden of nooit iemand door een meteoriet getroffen; gevallen waarin mensen indirect door een meteorietinslag overlijden (bijv. door een hartaanval) zijn wel bekend, maar extreem schaars. Toch hebben meteorieten in het geologische verleden voor massauitstervingen gezorgd. Moeten we nu bang zijn om door een meteorietinslag om het leven te komen of niet?


DE ASTEROïDE TOUTATIS, DIE EEN BAAN NABIJ DE AARDE BESCHRIJFT


LUCHTOPNAME VAN METEORITE CRATER (ARIZONA)

Het is op grond van historische gegevens duidelijk dat er zeer weinig mensen overlijden door de inslag van meteorieten met afmetingen zoals die dagelijks op aarde terecht komen. Hoe ongelukkig het ook zou zijn als je daardoor om het leven zou komen, de maatschappij zou gewoon verder draaien en de oorzaak van je overlijden zou statistisch gezien van geen enkele betekenis zijn. De zaak zou er echter heel anders voor komen te staan als er een grote meteoriet op aarde terecht zou komen. Daarvoor is niet eens een meteoriet nodig met een doorsnede van 10 km (zoals op de Krijt/Tertiair-grens): bij inslagen van meteorieten van meer dan zo’n kilometer in doorsnede zouden er ook maatschappijontwrichtende situaties kunnen ontstaan. Maar ook kleinere objecten kunnen grote problemen opleveren: ongeveer de helft van het risico komt voort uit het (relatief grote aantal) asteroïden met een diameter van 70-500 m. Kometen dragen slechts 1% van het risico bij: hun samenstelling (ijs en gassen) leidt bij een inslag tot veel minder ernstige gevolgen dan bij de inslag van een steen- of ijzermeteoriet.

Met het oog daarop wordt internationaal met telescopen een onderzoek verricht de Spaceguard Survey) naar asteroïden in de directe omgeving van de aarde. Er zijn er inmiddels zo’n 2500 van dergelijke objecten ontdekt, in allerlei maten, waaronder meer dan de helft van de naar verwachting 1100 asteroïden met een doorsnede van meer dan 1 km. Dergelijke asteroïden zullen ooit de aarde treffen, zij het veel minder frequent dan in het verre geologische verleden, tenzij er methoden worden ontwikkeld om alle potentieel bedreigende asteroïden tijdig te ontdekken en om hun inslag te voorkomen (of op zijn minst de gevolgen daarvan drastisch te beperken).

De Spaceguard Survey moet uitzoeken welke asteroïden een baan beschrijven die een botsing met de aarde waarschijnlijk maakt, en zo mogelijk ook wanneer die inslag zou plaatsvinden. Op basis van kansberekening (die weer is gebaseerd op alle bekende gegevens over inslagen in het geologisch verleden, het aantal in aanmerking komende hemellichamen en hun banen) is de verwachting inmiddels dat het risico voor de mens als individu statistisch gezien middelmatig is: de kans om door zo’n inslag te overlijden is kleiner dan de kans dat dat gebeurt door een verkeersongeluk, maar groter dan bijv. door de aanval van een haai bij zwemmen in zee.

Kwantitatief betekent de tot nu toe berekende kans dat er over de hele wereld gemiddeld per jaar 150 mensen direct of indirect door meteorietinslagen zullen overlijden. Dat lijkt een zeer aanvaardbaar risico, maar bedacht moet worden dat vrijwel alle slachtoffers vrijwel gelijktijdig zullen vallen, namelijk bij de ene (zeldzame) inslag van een grote asteroïde. Een naderende inslag is echter veel beter te voorspellen dan een tornado, vloedgolf, aardbeving of vulkaanuitbarsting. Daarom kunnen tijdig maatregelen worden genomen, bijv. in de vorm van massale evacuaties uit de bedreigde gebieden. De mogelijkheid dat de mensheid, net als de dinosauriërs, zal omkomen door een inslag, is reëel maar niet aannemelijk.

Referenties:
  • Chapman, C.R., 2004. The hazard of near-Earth asteroid impacts on Earth. Earth and Planetary Science Letters 222, p. 1-15.

Foto van Meteorite Crater welwillend ter beschikking gesteld door Clark Chapman (namens een vriend), Southwest Research Institute, Boulder, CO (Verenigde Staten). Foto van Toutatis: JPL/NASA.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl