NGV-Geonieuws 75 artikel 481

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Augustus 2004, jaargang 6 nr. 16 artikel 481

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 75! Op de huidige pagina is alleen artikel 481 te lezen.

<< Vorig artikel: 480 | Volgend artikel: 482 >>

481 Precolumbiaanse muurverf verhaalt over vroeger aardmagnetisme
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Mineralen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De veranderingen in het aardmagnetisch veld, zoals die in centraal Amerika plaatsvonden in Precolumbiaanse tijd, zijn door een team van onderzoekers uit Mexico, ItaliŽ en de Verenigde Staten op een wel heel uitzonderlijke wijze geanalyseerd. Ze ontdekten dat bepaalde soorten rode muurverf die destijds werden gebruikt, de magnetische mineralen hematiet en magnetiet bevatten. Het onderzoek, dat werd uitgevoerd onder leiding van Avto Goguitchaichvili (Geofysisch Instituut van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico) wijst uit dat die magnetische deeltjes in de muurverf zich richten volgens het toenmalige aardmagnetisch veld gedurende de tijd waarin de verf opdroogde. In de opgedroogde verf bleven de eenmaal volgens de aardmagnetische veldlijnen gerichte hematietkorrels hun positie behouden (remanent magnetisme).


RuÔnes van een Precolumbiaanse stad in Mexico

De onderzoekers analyseerden een kleine dertig monsters van muurverf uit vier steden in Mexico. De oudste onderzochte monsters dateren van omstreeks het jaar 200 n.Chr., de jongste van ca. 1200 n.Chr. Al deze monsters bleken remanent magnetisme te vertonen.

De gegevens die de onderzoekers zo over het aardmagnetisch veld van destijds verkregen, zijn op zichzelf niet zo schokkend. Toch is hun vondst van groot belang, want rode verf - waarbij ijzerhoudende mineralen vaak voor de kleur zorgden - zijn vrijwel wereldwijd al in prehistorische tijden gebruikt, zij het niet altijd in de vorm van een opdrogende verf. Daarmee kan verf een welkome aanvulling gaan vormen op de huidige mogelijkheden om het aardmagnetisch veld van de laatste honderden tot duizenden jaren te reconstrueren. Die mogelijkheden waren tot nu toe vrij beperkt, en bestonden vooral uit onderzoek van uitvloeiinggesteenten (zoals basalt).

In een commentaar op het artikel wordt benadruk dat de vondst ook archeologisch van belang kan zijn. Met behulp van deze methode kan in principe voor ieder gebied het verloop in de tijd van het aardmagnetisch veld worden gereconstrueerd. Is dat eenmaal gedaan, dan kan in principe analyse van het aardmagnetisch veld via deze methode een datering van verf (en dus ruwweg van gebouwen) opleveren. Een dergelijke dateringsmethode zou veel goedkoper zijn dan de radiometrische bepalingen die daarvoor momenteel noodzakelijk zijn.

Referenties:
  • Ball, Ph., 2004. Magnetic murals in central America. Nature 430, p. 31.
  • Goguitchaichvili, A., Soler, A.M., Zanella, E., Chiari, G., Lanza, R., Urrutia-Fucugauchi, J. & Gonzalez, T., 2004. Pre-Columbian maural paintings from Mesoamerica as geomagnetic field recorders. Geophysical Research Letters 31 (12), doi 10.129/2004GL020065.

Foto welwillend ter beschikking gesteld door Guy van Houtte (www.photogallery.nu).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl