NGV-Geonieuws 76 artikel 486

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 September 2004, jaargang 6 nr. 17 artikel 486

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 76! Op de huidige pagina is alleen artikel 486 te lezen.

<< Vorig artikel: 485 | Volgend artikel: 487 >>

486 In 1886 brandde de Ionische Zee
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De kapitein van het stoomschip 'La Valette', L. Aquilina, zag in 1886 water branden, of op zijn minst roken, toen hij op de Ionische Zee voer. Hij rapporteert daarover (in vertaling): 'Op de 27e dezer, om 11.30 uur ‘s nachts, voelde ik, me bevindende op 36°18' N.B. en 21°32' O.L., ofwel op 50 mijl WZW van Kaap Matapan, een plotselinge, zeer sterke schok die het schip deed trillen, in het bijzonder de machines, gedurende ongeveer 11 seconden. Het schip voer met een snelheid van 10 knopen per uur, en raakte door het schudden uit koers. Nadat het schudden was afgelopen, kwam alles weer in orde. Om middernacht zag ik, in WNW richting, op 36°17' N.B. en 21°27' O.L. rechts van ons zoiets als een zwarte rookwolk die, in de vorm van een kegel, loodrecht aan de horizon opsteeg, en die met tussenpozen een rode kleur kreeg. Het was intussen volstrekt kalm weer, met bij tussenpozen zware zeegang vanuit het westen. Om vier uur in de ochtend van de 28e, toen het schip zich op 36°12' N.B. en 20°43' O.L. bevond, begon de wind uit het NW te waaien, waardoor de horizon wat helderder werd. Om 10 uur ‘s ochtends rapporteerde de wacht op de brug me dat hij in zee diverse strepen met een donkergele kleur had gezien die ongeveer een kwart mijl lang waren, een N-Z richting hadden, en er als ondiepten uitzagen. De zeegang vanuit het W was nog steeds heftig, bij heel weinig wind. Omdat het schip een lading vee, dat erg onder de grote hitte leed, vervoerde, kon ik geen tijd verliezen door de diepte van de hiervoor genoemde strepen te meten; daarom probeerde ik om ze te vermijden.


Moddervulkanen op de Middellandse-Zee-Rug

Deze merkwaardige waarneming bleek achteraf samen te vallen met een sterke aardbeving die zich op 27 augustus 1886 omstreeks 23.30 uur in het zuidwestelijke deel van de Peloponnesus voordeed en die 40-60 seconden duurde. Het epicentrum lag in zee volgens een toenmalige verslaggever van het persbureau Reuter, en inderdaad zijn er seismische vloedgolven (tsoenami’s) gerapporteerd. Verder trad er na de aardbeving enige tijd een uitzonderlijke hitte op. Ook werden rook, een vurige gloed en vlammen waargenomen.

Tussen die twee gebeurtenissen is nu een verband gelegd. Er blijken, rekening houdend met alle waarnemingen, slechts twee mogelijke verklaringen voor de verschijnselen te zijn. De eerste is de uitbarsting van een onderzeese vulkaan. Een dergelijke vulkaan is bij bathymetrisch onderzoek echter niet gevonden, en de geologische context ter plaatse is ook niet gunstig voor vulkanisme. De tweede verklaring betreft het ontsnappen van methaangas uit moddervulkanen op de zeebodem. De Middellandse-Zee-Rug ter plaatse kent inderdaad een aantal grote moddervulkanen, waaruit methaangas vrijkomt: in een geval ruim een miljoen m3 per jaar, in een ander geval zelfs bijna 30 miljoen m3. Bekend is dat dergelijk gas tot zelfontbranding kan overgaan, waarbij vlammen kilometers hoog kunnen worden. Volgens de nu uitgevoerde analyse zou de aardbeving een grote uitbarsting van een moddervulkaan hebben veroorzaakt, waarna het gas in brand vloog. Alle verschijnselen passen zo in een duidelijke context. Het moet er werkelijk naar hebben uitgezien dat de Ionische Zee in brand stond.

Referenties:
  • Aquilina, L., 1886. Report made by the Master of the s.s. “La Valette” to the Superintendent of the Ports, Malta, furnishing certain particulars in connection with the earthquake which occurred on August 27. Nature 34, p. 497.
  • Hieke, W., 2004. The August 27, 1886 earthquake in Messenia (Peloponnesus) and reported flames over the Ionian Sea - a Mediterranean Ridge gas escape event? Marine Geology 207, p. 259-165.

Foto Ifremer.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl