NGV-Geonieuws 80 artikel 504

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 November 2004, jaargang 6 nr. 21 artikel 504

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 80! Op de huidige pagina is alleen artikel 504 te lezen.

<< Vorig artikel: 503 | Volgend artikel: 505 >>

504 Vaste aardkorst ontstond door 'uitregening' van atmosferisch CO2
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Ruim 4,4 miljard jaar geleden ontstond op de toen vloeibaar hete aarde plotseling een uitgekristalliseerde korst doordat grote hoeveelheden CO2 uit de toen daaraan rijke atmosfeer plotseling 'uitregenden' en de hele aarde langdurig met een laag droog CO2-ijs bedekte. Tot die opmerkelijke conclusie kwam Emma Yu Xiangling tijdens een presentatie op het Internationaal Geologisch Congres (Florence). Volgens haar werd door deze catastrofale gebeurtenis niet alleen de verdere afkoeling, maar zelfs de hele verdere evolutie van de aarde bepaald.


De geldende opvatting over een geleidelijke ontwikkeling 'Snowball Earth' zou onjuist zijn

Aanwijzingen voor het plotseling 'uitregenen' van CO2, dat eerder in gasvorm in de atmosfeer terecht was gekomen door ontgassing van de vloeibaar hete aarde in zijn beginfase, zijn volgens de onderzoekster te vinden in de onderste 100 km van de atmosfeer, die nu met relatief CO2-arme lucht is gevuld en die nog steeds een lage temperatuur (-50 tot -90 °C) heeft. Verder weerspiegelt de geologie, deels ook in de vorm van wat er uit de vroege aardgeschiedenis ontbreekt, de tijdelijk bevroren toestand waarbij allerlei 'hete' processen onder een dikke ijslaag plaatsvonden, gevolgd door een fase waarin het CO2-ijs wegsmolt. Zo zijn de oudste metamorfe gesteenten die in de oude kernen van de continenten (cratons) bewaard zijn gebleven, ontstaan uit magmatische gesteenten, die veranderden bij relatief lage temperaturen, en die door vloeibaar CO2 zijn veranderd. De oudste afzettingsgesteenten (carbonaten) en microfossielen (Archaea) konden ontstaan dankzij een CO2-milieu. Verder kwam aan de opbouw van de Cryptozoïsche continenten een einde na een deglaciatie die is terug te vinden als kalksteenlagen bovenop glaciale afzettingen. Toen zich eenmaal leven op aarde explosief ontwikkelde (ca. 542 miljoen jaar geleden) gebeurde dat volgens de onderzoekster nog steeds op plaatsen die wijzen op 'vensters van water' en 'vlakke eilanden' die nog temidden van een ijsbedekking waren gepositioneerd. Juist die niet door ijs bedekte gebieden maakten volgens haar ook de plotselinge explosie van leven mogelijk.

Verdere aanwijzingen voor een met CO2 bedekte aarde zijn terug te vinden in de oceanen, waar enorme massa’s CO2-rijk water voorkomen. De reusachtige, ijsachtige voorkomens van gashydraten zouden ook nog steeds met de vroegere omstandigheden te maken hebben. Een ander argument vormen de hoeveelheden samengeperst vrijwel zuiver CO2 in de lithosfeer, waarin nog wel edelgassen voorkomen (die verder grotendeels inmiddels in het universum zijn verdwenen). Dergelijke gassen zijn bekend uit gasboringen, analyses van vulkanische gassen en gasinsluitsels in kristallen die uit de aardmantel afkomstig zijn.

Volgens de onderzoekster ondersteunen waarnemingen van de ijskappen op Mars en Venus haar theorie. Die is echter zo afwijkend van de huidige opvattingen, dat meer argumenten op tafel moeten komen om aan te geven dat deze verklaring voor de plotselinge vorming van de aardkorst waarschijnlijker is dan de hypothese die stelt dat een geleidelijke afkoeling tot uitkristallisatie aan het aardoppervlak leidde.

Referenties:
  • Yu Xiangling, E., 2004. The dry ice earth: a true story of planetary evolution? Abstracts 32rd International Geological Congress (Firenze, 2004) 305-14


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl