NGV-Geonieuws 82 artikel 511

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 December 2004, jaargang 6 nr. 23 artikel 511

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 82! Op de huidige pagina is alleen artikel 511 te lezen.

<< Vorig artikel: 510 | Volgend artikel: 512 >>

511 Tetrapoden met vijf tenen liepen al vroeg op het land rond
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Tientallen miljoenen jaren eerder dan tot nu toe werd aangenomen, liepen de eerste vijftenige tetrapoden (dieren met vier ledematen) al op het land rond. Dat was 345-359 miljoen jaar geleden (Vroeg-Carboon), toen in het huidige Nova Scotia (Canada) de Horton Bluff Formatie werd gevormd, door opstapeling van sediment in een tropisch moerassig gebied. De Horton Bluff Formatie is nu ontsloten langs de kust, bij Blue Beach, waar hij langzaam maar zeker steeds verder door de zee wordt geŽrodeerd.


De Horton Bluff Formatie bij Blue Beach


Loopspoor van Palaeosauropus


Bij deze langzaam voortschrijdende erosie komen steeds weer nieuwe laagvlakken vrij, en op die laagvlakken worden af en toe sporen van tetrapoden aangetroffen. Ze worden zoveel mogelijk verzameld, om ze van hun anders onvermijdelijke verwoesting te redden. Het blijkt dat - ook al in tegenstelling tot wat werd gedacht - deze vroege tetrapoden allemaal vijf tenen hadden (de evolutie vanuit de vijftenige tetrapoden ligt ten grondslag aan onze tien vingers en tien tenen). Tot nu toe werd aangenomen dat de eerste tetrapoden allerlei aantallen tenen hadden, maar dat vijf tenen het meest effectief was voor lopen op het land, zodat de groepen met andere aantallen tenen op den duur het onderspit in de 'struggle for life' moesten delven.

Al eerder waren er bij Blue Beach sporen gevonden van drie geslachten (Hylopus, Anticheiropus en Baropezia). De nu bij Blue Beach gevonden sporen kunnen worden herleid tot minimaal zes nieuwe taxa, waarschijnlijk alle met een reptielachtig karakter. Er zijn relatief veel sporen gevonden van Palaeosauropus; deze sporen zijn gekenmerkt door pootafdrukken die breder zijn (5-7 cm) dan lang (3-4 cm). Attenosaurus liet zeldzame afdrukken achter van 8 cm breed en 7 cm lang. Niet alle sporen hebben zoín vorm: Pseudobradypus, bijvoorbeeld, liet relatief smalle pootafdrukken achter.

Volgens diverse specialisten vormen de ontsluitingen bij Blue Beach een wetenschappelijk zeer interessant onderzoeksobject. Gehoopt wordt dat er ook botten zullen worden aangetroffen, zodat vergelijking van de botten en de sporen het inzicht in de anatomie en de daarmee samenhangende manier van lopen van deze vroege tetrapoden zal verdiepen.

Referenties:
  • Lucas, S.G., Hunt, A.P., Manski, Chr. & Calder, J.H., 2004. The oldest tetrapod footprint ichnofauna, from the Lower Mississippian Horton Bluff Formation, Nova Scotia, Canada. Geological Societry of America Abstracts & Programs 36 (5), p. 66.

Fotoís welwillend ter beschikking gesteld door Tim Aydelott, New Mexico Museum of Natural History and Science, Albuquerque, NM (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl