NGV-Geonieuws 83 artikel 519

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 December 2004, jaargang 6 nr. 24 artikel 519

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 83! Op de huidige pagina is alleen artikel 519 te lezen.

<< Vorig artikel: 518 | Volgend artikel: 520 >>

519 Zon is nu actiever dan in afgelopen 8000 jaar
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Dat de temperatuur op aarde in de laatste decennia is gestegen, staat vast. Over de oorzaak wordt echter verschillend gedacht. Vooral politici wijzen het verstoken van fossiele brandstoffen vaak aan als de hoofdschuldige, mede omdat daarmee een energieheffing kan worden 'goedgepraat'. Veel onderzoekers wijzen echter op het feit dat de temperatuurstijging in de laatste 100 jaar klein is in vergelijking met natuurlijke fluctuaties die in de laatste honderdduizenden jaren zijn opgetreden. Dat die fluctuaties in direct verband staan met de hoeveelheid zonneinstraling op aarde, wordt algemeen erkend. Een van de factoren die daarbij een rol speelt, is de zonneactiviteit.


Grote zonnevlek (september 2004); het beeld beslaat 45.000 x 30.000 km. Foto Vasily Zakharov

Een team van onderzoekers uit Duitsland, Finland en Zwitserland heeft de fluctuaties van die zonneactiviteit gereconstrueerd met behulp van isotopenanalyse van oude bomen en van poolijs. Onder invloed van kosmische straling wordt bovenin de atmosfeer de radioactieve isotoop C-14 gevormd, waarmee ouderdomsbepalingen kunnen worden uitgevoerd. Een van de problemen waarmee die dateringtechniek te maken heeft, is dat niet altijd evenveel C-14 in de atmosfeer wordt gevormd (en zo door planten kan worden opgenomen). Dat komt doordat de vorming van C-14 mede wordt bepaald door de zonneactiviteit. Andersom redenerend kan dus worden gesteld dat de verhouding tussen de isotopen C-12 en C-14 in plantaardig materiaal niet alleen een ouderdomsbepaling mogelijk maakt, maar - na correctie voor het in de loop der tijd inmiddels vervallen C-14 - ook een maat is voor de zonneactiviteit ten tijde dat de plant groeide.


Gemiddelde aantallen zonnevlekken (blauwe lijn) gedurende de laatste 11.400 jaar en direct waargenomen aantallen sinds 1610 (rode lijn)

De onderzoekers hebben zo (maar dan wel via een aantal ingewikkelde technische stappen) het - over tien jaar gemiddelde - aantal zonnevlekken bepaald voor de afgelopen 11.400 jaar, dus de gehele tijd sinds het einde van de laatste ijstijd. Daarbij vonden ze dat er in de laatste 70 jaar sprake is van een abnormaal hoge zonneactiviteit. De laatste keer dat er een even hoge gemiddelde zonneactiviteit plaatsvond, was ca. 8000 jaar geleden.

In totaal blijkt in de afgelopen 11.400 jaar slechts zo’n 10% van de tijd een zonneactiviteit te hebben geheerst die min of meer in de buurt kwam van het huidige niveau. Daarbij ging het steeds om betrekkelijk korte tijdsintervallen (van enkele tientallen jaren). De huidige fase van hoge activiteit duurt in feite al uitzonderlijk lang, en de onderzoekers verwachten daarom een afname binnen hooguit enkele decennia.

Dan zal mogelijk ook de temperatuurstijging op aarde minder snel gaan dan thans het geval lijkt. De onderzoekers wijzen er echter op dat de wereldwijde temperatuurstijging vooral in de laatste 30-40 jaar sterk is geweest, en dat die stijging niet gerelateerd kan worden aan in die periode toegenomen zonneactiviteit. Volgens hen moet dan ook worden vastgesteld dat fluctuaties in de zonneactiviteit in ieder geval niet geheel verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor het huidige broeikaseffect.

Referenties:
  • Solanki, S.K., Usoskin, I.G., Kromer, B., Schüssler, M. & Beer, J., 2004. Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years. Nature 431, p. 1084-1087.

Figuren: Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl