NGV-Geonieuws 4 artikel 52

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Augustus 1999, jaargang 1 nr. 4 artikel 52

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 4! Op de huidige pagina is alleen artikel 52 te lezen.

<< Vorig artikel: 51 | Volgend artikel: 53 >>

52 Wereldwoestijndag 17 juni 1999
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De Verenigde Naties hebben in het kader van hun milieuprogramma (UNEP) 17 juni uitgeroepen tot 'wereldwoestijndag'. Reden is de ernstige mate waarin de huidige woestijnvorming veel gebieden voor menselijke bewoning ongeschikt maakt, en die tegelijk aan de betrokken nationale economieën grote schade berokkent. Ter gelegenheid van de wereldwoestijndag zijn in juni de eerste resultaten bekend gemaakt van een onderzoek dat sinds 1997 door de Europese Gemeenschap wordt gesubsidieerd. Het betreft een project dat door Duitse, Oostenrijke en Russische onderzoekers wordt uitgevoerd in het zuiden van de voormalige Sovjet-Unie, tussen de Zwarte en de Kaspische Zee. Daar worden momenteel grote gebieden door de woestijn veroverd. Het ergst er aan toe is Kalmukië (ruim tweemaal zo groot als Nederland), waar sinds de vijftiger jaren het percentage woestijn van 9 tot 83 is gestegen.

Het onderzoek richt zich op de invloed die de door de metaalverwerkende en textielindustrie in grote hoeveelheden uitgestoten chloorkoolwaterstoffen (vooral tetrachlooretheen en trichloorethaan, gebruikt als reiniging- en ontvettingsmiddelen) op de woestijnvorming hebben. Deze zeer vluchtige stoffen worden in de meeste landen niet of nauwelijks weggevangen met filters of anderszins. In de atmosfeer kunnen ze onder bepaalde omstandigheden worden omgezet in het voor planten giftige trichloorazijnzuur, een stof waarvan het natriumzout in de vijftiger jaren nog veelvuldig als herbicide werd toegepast. De planten nemen deze stof direct via gasuitwisseling of via het grondwater op.

Of de huidige snelle woestijnvorming tussen de Zwarte Zee en de Kaspische Zee inderdaad (mede) een gevolg is van het gevormde trichloor-azijnzuur, durven de onderzoekers nog niet met zekerheid te stellen, maar de voorlopige onderzoeksresultaten wijzen daar wel op. Tijdens twee expedities in het 700.000 km2 onderzoeksgebied zijn dennennaalden verzameld die in het laboratorium zijn onderzocht. De in die naalden aanwezige concentraties trichloor-azijnzuur bleken veelvuldig hoger dan de concentraties die in zware industriegebieden in West-Europa voorkomen. Dat houdt volgens de onderzoekers in dat in ieder geval de vegetatie van steppen en halfwoestijnen aan deze toxische stof blootstaat, en daardoor waarschijnlijk geleidelijk overgaat in woestijn.

De ernst van de woestijnvorming op aarde blijkt ook uit andere resultaten van het milieuprogramma van de VN (UNEP): bijna een kwart van het landoppervlak wordt op enigerlei wijze bedreigd door erosie, uitdroging of verzilting. Jaarlijks gaat daardoor een landbouwproductie ter waarde van ruim 75 miljard gulden verloren. Daarnaast verdwijnt er jaarlijks zo’n 25 miljard ton aan teelaarde die voor voedselproductie geschikt is. Volgens de UNEP kan de snel verderschrijdende woestijnvorming alleen substantieel worden afgestopt bij een goed gecoördineerde bodembescherming. Zo’n project zou zeker 20 jaar lang moeten voortduren en een totaalbedrag vergen van zo’n 400 miljard gulden.

Referenties:
  • Anoniem, 1999. Weltweit zunehmende Wüstenausbreitung - Wissenschaftler auf der Spur einer weiteren möglichen Ursache. G.O. - Wissen Online / UFZ-Umweltforschungszentrum Leipzig-Halle GmbH.
  • Anoniem, 1999. Bodenverlust bedroht ein Viertel der Erde - 70% aller bewässerten Flächen sind betreffen. G.O. - Wissen Online / Deutsche Welthungerhilfe.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel
'Woestijnvorming gevolg van uitstoot van trichloorazijnzuur' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl