NGV-Geonieuws 85 artikel 528

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Januari 2005, jaargang 7 nr. 2 artikel 528

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 85! Op de huidige pagina is alleen artikel 528 te lezen.

<< Vorig artikel: 527 | Volgend artikel: 529 >>

528 Banded Iron Formation van 3,8 miljard jaar oud blijkt wel sedimentair
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De claim dat er restanten van leven zijn gevonden in de minimaal 3,8 miljard jaar oude 'banded iron formation' (BIF) op het eiland Akilia, voor de kust van Groenland, blijft bestreden worden, maar blijft ook verdedigd worden. Een van de problemen is dat de formatie in de loop van de geologische geschiedenis blootgesteld is geweest aan hoge temperatuur en druk, waardoor veel van de oorspronkelijke kenmerken zijn verdwenen, terwijl het gesteente daardoor ook nog andere karakteristieken heeft gekregen. Zo heeft de formatie volgens sommige onderzoekers zelfs niet eens een sedimentaire oorsprong, en kan de aangetroffen koolstof (waarvan het bestaan door sommige onderzoekers ook al in twijfel wordt getrokken) nooit een organische herkomst hebben.


Banded Iron Formation (BIF) op Akilia

Nieuw onderzoek door een Amerikaans/Frans team lijkt nu althans het sedimentaire karakter van het gesteentepakket te bevestigen. De onderzoekers kwamen tot deze conclusie op basis van isotopenanalyse van het ijzer dat in deze formatie zo rijkelijk voorhanden is in bepaalde lagen die afwisselen met ijzerarme lagen (hieraan dankt dit type gesteente zijn naam). In stollingsgesteenten (en dus ook in metamorfe gesteenten die uit stollingsgesteenten zijn ontstaan) ligt de verhouding tussen 'zwaar' en 'licht' ijzer steeds tussen nauwe grenzen. In afzettingsgesteenten (en dus ook in metamorfe gesteenten die daaruit zijn ontstaan) kan die verhouding anders zijn; de reden is dat de karakteristieken van sedimenten worden bepaald door de verwering van het moedergesteente, het transport van de geërodeerde deeltjes, de blootstelling an aan grondwater na afzetting, de invloed van het klimaat en tal van andere processen.

In de BIF’s op Akilia en bij Innersuartuut blijkt de verhouding tussen de ijzerisotopen significant af te wijken van wat bekend is van stollingsgesteenten wereldwijd. Daarentegen vertoont de verhouding grote overeenkomst met een type afzetting waarvan de vormingswijze goed bekend is. Het gaat daarbij om gesteenten die ontstaan door de chemische neerslag van tweewaardig ijzeroxide dat afkomstig is van onderzeese heetwaterbronnen, en dat na de uitstoot uit die bronnen is getransporteerd en geoxideerd. Belangwekkend daarbij is dat de opgetreden oxidatie niet afwijkt van wat bekend is over de processen die optreden wanneer bacteriën onder niet-oxiderende omstandigheden hun energie ontlenen aan fotosynthese. Hierbij moet worden bedacht dat fotosynthese onder nietoxiderende omstandigheden al bekend is uit de vroege aardgeschiedenis. De fotosynthese zoals we die nu kennen (in een zuurstofrijke atmosfeer) ontwikkelde zich pas later op aarde. De onderzoekers durven echter niet de conclusie te trekken dat de verhouding van de ijzerisotopen 'dus' bewijst dat er bij de vorming van de BIFs ook organismen actief waren. Wel durven ze te stellen dat de isotopenverhouding een bewijs is voor een sedimentaire oorsprong van de omstreden gesteenten, zodat claims over organische restanten niet bij voorbaat onjuist kunnen worden verklaard.

Referenties:
  • Dauphas, N., Zuilen, M. van, Wadhwa, M., Davis, A.M., Marty, B. & Janney, Ph.E., 2004. Clues from Fe isotope variations on the origin of Early Archean BIFs from Greenland. Science 306, p. 2077-2080.

Foto van Mark van Zuilen (Centre de Recherches Pétrographiques et Géochimiques, CNRS, Vandoeuvre-lès-Nancy (Frankrijk), welwillend ter beschikking gesteld door Nicolas Dauphas (Department of Geophysical Sciences, University of Chicago, Chicago (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl