NGV-Geonieuws 89 artikel 548

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Maart 2005, jaargang 7 nr. 6 artikel 548

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 89! Op de huidige pagina is alleen artikel 548 te lezen.

<< Vorig artikel: 547 | Volgend artikel: 549 >>

548 Aardwetenschappen helpen 100 jaar bij oplossen misdaden
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

    Klik hier om dit artikel af te drukken !

Geologie komt soms op een minder aantrekkelijke manier in de belangstelling. Zo is er de laatste jaren een behoorlijk aantal detectiveboeken verschenen waarin aardwetenschappen een belangrijke rol spelen bij een misdaad; of bij het oplossen daarvan. Dat laatste is een tak van de aardwetenschappen (gewoonlijk aangeduid als 'forensische geologie') waar weinigen vanaf weten, ook al zijn er in de afgelopen drie decennia enkele wetenschappelijke boeken over dit onderwerp verschenen. Toch is het dit jaar een eeuw geleden dat Georg Popp als eerste wetenschapper tijdens een proces aardwetenschappelijke (in dit geval: bodemkundige) gegevens aanvoerde waarmee een misdaad kon worden opgelost.

Het gaat bij forensische geologie soms om simpele zaken. Nog maar kort geleden speelde er een zaak waarin stukjes van de witte krijtrotsen in Groot-Brittannië, die werden aangetroffen op de auto van een verdachte werden vergeleken met de rotsen op de plaats waar de lichamen van twee vermoorde personen (Holly Wells en Jessica Chapman) waren gevonden. En vorig jaar werd door John Hunter (Universiteit van Birmingham) nog een groeve 'uitgespit' op zoek naar een vermist persoon. Soms worden er ook geavanceerde geofysische technieken toegepast, zoals radar die in de bodem doordringt (ground-penetrating radar, GPR). Dit gebeurde onder meer om het losgeld terug te vinden dat door Michael Sams, die Stephanie Slater had ontvoerd, in de grond was verborgen. Andere toepassingen van GPR zijn onder meer het opsporen van massagraven (toegepast na de genocide in Rwanda en in Bosnië), het opsporen van landmijnen en wapens voor massavernietiging (Golfoorlog), en het opsporen van illegaal gedumpt en begraven afval.


In een engelse moordzaak werden zandsteenfragmenten (A) van een laars onderzocht. Volgens de verdachte waren die afkomstig van werk uit zijn tuin, maar monsters uit zijn tuin tonen een heel andere zandsteen (B). Zandsteenfragmenten van de plaats waar het slachtoffer werd gevonden stemmen goed overeen met die op de laars (C). De verdachte werd mede op basis van dit bewijsmateriaal veroordeeld

Het gaat bij forensische geologie vooral om het vaststellen van de plaats van de misdaad (of de plaats waar bewijsstukken in de grond zijn verborgen), het reconstrueren van acties (het verslepen van een lichaam), of het vaststellen van de herkomst van bepaalde goederen (een klassiek voorbeeld is het 'terugtraceren' van graniet waarin drugsmokkelaars holtes hebben geboord waarin drugs bij het transport worden verstopt.

Behalve om GPR gaat het bij forensische geologie ook om andere geofysische technieken zoals luchtfotografie in het infrarode en ultraviolette spectrum. Hiermee kunnen onder meer veranderingen in vegetatie (bijv. als gevolg van het illegaal 'aftappen' van waterstromen) worden vastgesteld. Met gammaspectroscopie kan bijv. de aard van begraven wapens worden vastgesteld. De meest voorkomende methoden zijn echter vaak heel simpel. Bij lijken die, verzwaard met een steen, in het water worden gedumpt, kan analyse van de steen helpen vast te stellen waar die vandaan komt. Met modder o0f stof op de kleren van een verdachte of een slachtoffer (of op een gebruikt voertuig) kan een soortgelijke analyse worden uitgevoerd; hierbij kan ook van röntgendiffractie gebruik worden gemaakt. Microfossielen kunnen, net als de petrografie, een duidelijk bewijs leveren voor de herkomst van stenen of modder. Vooral pollenanalyse kan vaak dienen om vast te stellen of een getuigenis over bezochte plaatsen correct is.

Sinds de eerste 'geologische getuigenis' een eeuw geleden, is het belang van forensische geologie alleen maar toegenomen. Toch valt er nog veel te verbeteren. Nog teveel denken rechters dat aan de hand van een steen of wat stof binnen enkele uren kan worden vastgesteld waar het materiaal vandaan komt. Bij het bespreken van de betrouwbaarheid van de interpretaties komt bovendien te vaak naar boven dat juristen geen 'harde' wetenschappers zijn.

Referenties:
  • Ruffell, A. & McKinley, J., 2005. Forensic geoscience: applications of geology, geomorphology and geophysics to criminal investigations. Earth-Science Reviews 69, p. 235-247.

Foto’s welwillend ter beschikking gesteld door Alistair Ruffell, School of Geography, Queen’s University, Belfast (Noord-Ierland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl