NGV-Geonieuws 92 artikel 565

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Mei 2005, jaargang 7 nr. 9 artikel 565

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 92! Op de huidige pagina is alleen artikel 565 te lezen.

<< Vorig artikel: 564 | Volgend artikel: 566 >>

565 Fossiele walvis had uiterlijk van reptiel
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een wadi (gewoonlijk droge rivierbedding) in het Egyptische deel van de Sahara staat bekend om de talrijke vondsten die er inmiddels zijn gedaan van fossiele grote zeedieren; er zijn inmiddels vijf walvissoorten van deze locatie bekend, drie soorten zeekoeien, twee soorten krokodillen, diverse schildpadden, een zeeslang en talrijke resten van haaien en beenvissen. Deze Wadi Hitan is mede daarom inmiddels genomineerd als een 'World Heritage Site' van de UNESCO; hij staat onder toezicht en bescherming van het Egyptische Bureau voor Milieuzaken, en wordt thans tevens ontwikkeld als een nationaal park, via een Italiaans/Egyptisch samenwerkingsprogramma.


Het lange skelet wordt stukje bij beetje blootgelegd

Wadi Hitan vormt een ver van de buitenwereld verwijderd dal, waar de wind vrij spel heeft. Er zijn ontsluitingen van zandsteenpakketten, die op de bodem van een ongeveer 40 miljoen jaar oude zee werden gevormd. In dat zandsteenpakket komen opvallend veel resten van grote zeedieren voor, die door de wind worden uitgeprepareerd. Zo zijn er inmiddels honderden fossiele restanten van walvissen aangetroffen. Een van de vroegste vondsten (1905) betrof het geslacht Basilosaurus, maar tot nu toe was er geen volledig skelet aangetroffen. Dat is nu wel gebeurd, tijdens een gezamenlijk onderzoek van de Universiteit van Michigan en het Egyptische Bureau voor Milieuzaken. Daarbij werd een 18 m lang exemplaar ontdekt.


Volledig skelet Basilosaurus (Tekening Hans Theweissen)

Het ontdekte exemplaar zal naar Michigan worden verzonden om het geheel schoon te maken en conserveren. Ook zal er daar een volledige kopie van worden gemaakt. De originele botten en de kopie zullen daarna teruggaan naar Egypte om te worden tentoongesteld in musea in Caro en in het bezoekerscentrum van Wadi Hitan. Wellicht zal er ook een afdruk worden gemaakt voor het Universiteitsmuseum in Michigan.

De aandacht voor de nieuwe vondst heeft goede redenen, want Basilosaurus is een raadselachtige vertegenwoordiger van de walvissen, vooral door zijn langgerekte vorm die eerder aan een reptiel dan aan een walvis doet denken (de naam betekent 'koningsreptiel'). Het dier bezat nog (onbruikbare) pootjes, voeten en tenen, die het vroegere gebruik van de achterpoten aangeven, voordat die door de evolutionaire overgang terug naar zee overbodig werden.

Het is de bedoeling dat nauwgezet onderzoek hieraan meer inzicht zal verschaffen hoe dit dier leefde en zwom. Wellicht dat mede daardoor duidelijk wordt of er ter plaatse gedurende het Laat-Eoceen bijzondere omstandigheden heersten die kunnen verduidelijken waarom zoveel grote zeedieren ter plaatse zo goed konden fossiliseren.

Referenties:
  • University of Michigan News Service, 2005. U-M team recovers ancient whale in Egyptian desert. Persbericht http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/2005/Apr05/r041205.

Foto: Philip Gingerich, Department of Geological Sciences, University of Michigan, (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl