NGV-Geonieuws 93 artikel 566

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Mei 2005, jaargang 7 nr. 10 artikel 566

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 93! Op de huidige pagina is alleen artikel 566 te lezen.

<< Vorig artikel: 565 | Volgend artikel: 567 >>

566 Vogel gefossiliseerd in afzettingen van hete bron in Yellowstone Park
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Voor het eerst is in afzettingen van een hete bron een fossiele vogel aangetroffen. De ouderdom is niet te achterhalen, maar is minimaal 300 jaar, en maximaal zoín goede 10.000 jaar. De vondst is van belang doordat de bijzondere conservering antwoord kan geven op diverse vragen, in het bijzonder op het gebied van fossilisatieprocessen.


Latex replica van de voge

Het gaat om een exemplaar van een soort meerkoet (Fulica americana). Doordat de vogel kennelijk al binnen enkele dagen geheel door een laagje silica (opaal-A) was bedekt, zijn er details bewaard gebleven die uitermate zeldzaam in fossielen zijn. Zo hebben microorganismen geen tijd gekregen om een verrottingsproces van enige betekenis op gang te brengen (terwijl de microorganismen zelf ook zijn gefossiliseerd); de weefsels zijn daardoor nog in detail herkenbaar. Verder is het 3-D karakter van de vogel geheel bewaard gebleven.


Detail van de kop met oog en oogkas, snavel en neusgat

Nog niet eerder zijn op deze wijze gefossiliseerde gewervelde dieren (vertebraten) aangetroffen. Dat is overigens niet de enige reden waarom deze vondst belangwekkend is. De onderzoekers stellen dat de vondst de mogelijkheid biedt om de juistheid te toetsen van reconstructies van fossielen dieren waarvan tot nu toe (vrijwel) alleen wat botten zijn overgebleven. Op basis van dergelijke skeletfragmenten worden onder meer de anatomie (en mede op basis daarvan het gedrag) van dinosauriŽrs, uitgestorven grote zoogdieren uit het Pleistoceen, tetrapoden uit het vroege PaleozoÔcum, amfibieŽn en vissen gereconstrueerd. Aan de hand van het volledig bewaarde fossiel van de vogel kan nu worden nagegaan of dat soort reconstructies betrouwbaar is.

Zo wordt het lichaamsgewicht van uitgestorven vertebraten gewoonlijk bepaald aan de hand van de doorsnede van de botten in de gewichtdragende ledematen, in samenhang met de plaats en grootte van de aanhechtingsplaatsen van spieren op die botten. De oorspronkelijke samenstelling van die botten en spieren is echter gewoonlijk onbekend (de botten herkristalliseren deels en de spieren vergaan gewoonlijk), zodat de sterkte van de botten en de omvang van de spieren moeten worden geschat; dat geldt ook voor de plaats en hoeveelheid van lichaamsvetten, die vaak in hoge mate bijdragen aan het totale lichaamsgewicht. Een fossiel met een perfecte 3-D conservering, zoals in dit geval, kan in hoge mate helpen om hieromtrent juiste inzichten te verkrijgen.

Goed inzicht in het lichaamsgewicht van uitgestorven dieren is van belang omdat op basis daarvan het veronderstelde gedrag van de dieren wordt afgeleid, maar ook omdat daarmee bepaalde lichaamsvormen samenhangen. Veel discussies over het uiterlijk en de daarmee samenhangende karakteristieken van dinosauriŽrs zijn hierop terug te voeren. Het ligt weinig voor de hand dat volwassen dinosauriŽrs in afzettingen van hete bronnen zullen worden gevonden, maar voor jongen is dat zeker niet uitgesloten. Nu duidelijk is geworden dat vertebraten in hete bronnen kunnen fossiliseren, zou meer gericht naar juveniele exemplaren van uiteenlopende vertebraten kunnen worden gezocht. Die zouden dan meer inzicht in de ontogenie van hun soort kunnen verschaffen. Interessante overwegingen op basis van de vondst van een enkele vogel.

Referenties:
  • Channing, A., Schweitzer, M.H., Horner, J.R. & McEneaney, T., 2005. A silicified bird from Quaternary hot spring deposits. Proceedings of the Royal Society B, doi:10.1098/rspb.2004.2989, 7 pp.

Fotoís welwillend ter beschikking gesteld door Alan Channing, School of Earth, Ocean and Planetary Sciences, Cardiff University, Cardiff (Groot-BrittanniŽ).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl