NGV-Geonieuws 5 artikel 57

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 1999, jaargang 1 nr. 5 artikel 57

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 5! Op de huidige pagina is alleen artikel 57 te lezen.

<< Vorig artikel: 56 | Volgend artikel: 58 >>

57 Door klimaatfluctuaties 'megaoverstromingen' in Mississippi-gebied
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

057 In de Golf van Mexico ligt een grote, diepe depressie, het Orca-Bekken, met een doorsnede van zo’n 20 km. Omdat het water in de diepte zeer zout is en vrijwel geen zuurstof bevat, is er op de bodem geen leven aanwezig dat de oorspronkelijke gelaagdheid van de sedimenten op de bodem kan verstoren. Analyse van die sedimenten geeft dus een goed beeld van het materiaal dat in de loop der tijd is aangevoerd, en van de wisselingen daarin. Die wisselingen worden voor een belangrijk deel veroorzaakt door de Mississippi, die in de Golf van Mexico uitmondt. Deze enorme rivier, waarvan de grootste tak in de delta bij de monding een breedte heeft van enkele kilometers, voert een gigantische hoeveelheid materiaal mee, Het grofste deel daarvan bezinkt snel, waardoor de delta zich steeds verder uitbouwt; het fijnere materiaal wordt verder de Golf van Mexico ingebracht en vormt ook een belangrijk onderdeel van de 'normale' sedimenten die in het Orca-Bekken bezinken.

Oceanografen hebben nu die afzettingen in het Orca-Bekken nauwkeurig onderzocht. Zij kwamen daarbij tot een opzienbarende conclusie. De enorme overstromingen die de benedenloop van de Mississippi in 1993 teisterden waren geen uitzondering, maar eerder regel, en eigenlijk nog maar een schim van wat er in het verleden gebeurde. Het blijkt dat gedurende de afgelopen 5000 jaren diverse perioden, steeds zo’n 500-1200 jaar van elkaar gescheiden, optraden waarin 'megaoverstromingen' plaatsvonden. Die perioden hielden gewoonlijk enkele tientallen jaren aan; daarin trad niet jaarlijks zo’n overstroming op, maar dat gebeurde wel diverse malen binnen zo’n korte periode. Bij die mega-overstromingen voerde de rivier niet alleen veel meer zand- en slibdeeltjes mee naar de Golf van Mexico dan gewoonlijk, maar de kracht van de rivier was dan - uiteraard - ook veel groter. Als gevolg daarvan zijn de mega-overstromingen’ in het sediment van het Orca-Bekken vastgelegd in de vorm van laminae met relatief grote korrels. Hierbij moet worden bedacht dat het Orca-Bekken maar liefst 290 km uit de kust ligt. Deze afstand kan normaliter bij lange na niet worden overbrugd door grove deeltjes die door de Mississippi worden meegevoerd.

De onderzoekers menen te kunnen vaststellen dat er een relatie bestaat tussen de perioden van mega-overstromingen en het klimaat. Zij leggen die relatie op basis van fossiel plankton dat met de anorganische deeltjes in het bodemsediment aanwezig is. Bij de klimaatfluctuaties zou het oceanische circulatiepatroon zijn veranderd (in het bijzonder de route van de zogeheten Loop Current, die in de Golfstroom uitmondt). Door het veranderende circulatiepatroon wordt de Golfstroom warmer, wat leidt tot meer verdamping, waardoor in het Midden-Westen van de Verenigde Staten de regenval zeer sterk zou toenemen, zodat de Mississippi zoveel extra water te verwerken krijgt dat mega-overstromingen in de benedenloop onvermijdelijk zijn.

Enigszins ter geruststelling voegen de onderzoekers toe dat de laatste periode van deze mega-overstromingen zo’n 300 jaar geleden eindigde, wat - gezien het patroon gedurende de laatste 5000 jaar - zou impliceren dat voor ten minste de komende twee eeuwen geen nieuwe serie van dergelijke catastrofale overstromingen is te verwachten.

Referenties:
  • Brown, P., Kennett, J.P. & Ingram, B.L., 1999. Marine evidence for eoisodic Holocene megafloods in North America and the northern Gulf of Mexico. Paleoceanography 14, p. 498-510.
  • Holden, C., 1999 (ed.). Wet old days in the Midwest. Science 285, p. 1007.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl