NGV-Geonieuws 93 artikel 570

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Mei 2005, jaargang 7 nr. 10 artikel 570

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 93! Op de huidige pagina is alleen artikel 570 te lezen.

<< Vorig artikel: 569 | Volgend artikel: 571 >>

570 Prettig klimaat trok al vroeg hominiden naar Engeland
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De oudst bekende Engelsman was tot voor korst de 'Boxgrove Man', die ongeveer 500.000 jaar geleden leefde. Er is overigens weinig van hem bekend: tanden en een scheenbeen werden tussen 1993 en 1996 ontdekt in een grindgroeve in Boxgrove. Hij wordt gerekend tot Homo heidelbergensis, een voorloper van de Neanderthaler. Hoewel de Boxgrove Man voorlopig de oudst bekende Engelsman blijft, was hij volgens recent onderzoek niet de eerste bewoner van Engeland. Er zijn namelijk op diverse plaatsen werktuigen gevonden die wijzen op een veel eerdere bewoning. Wanneer die begon is nog niet geheel duidelijk, maar het was mogelijk niet lang nadat de eerste hominiden in Europa aankwamen (1.000.000-800.000 jaar geleden, in Spanje en Italië).


Vuistbijl van Boxgrove (W.Sussex), ongeveer 500.000 jaar oud

De vraag is natuurlijk wat de vroege hominiden ertoe bracht in Engeland te gaan wonen. Dat moet het zachte klimaat van destijds zijn geweest. Niet omdat de hominiden een aantrekkelijk klimaat opzochten, maar omdat ze de grote prooidieren volgden (nijlpaarden, olifanten, hyena’s, etc.) die door de vegetatie of door hun eigen prooidieren werden aangetrokken. De overstap van het huidige vasteland van Europa naar Engeland was destijds gemakkelijk, doordat er destijds een landbrug bestond.


Detail van een schedel uit de grot van Coughs (ouderdom 12.380 jaar), met sporen die wijzen op scalperen en villen. De bewoners waren waarschijnlijk kannibalen

De werktuigen van de vroege hominiden werden aangetroffen in enkele van de oudste terrassen langs de Bytham. Hun ouderdom blijkt uit fossielen (onder meer insecten) die in hetzelfde pakket werden aangetroffen. Volgen Chris Springer, een paleoanthropoloog van het Museum voor Natuurlijke Historie in Londen, die daarover begin april een voordracht hield in Milwaukee, zouden de werktuigen wel 700.000 jaar oud kunnen zijn.

Opvallend is dat bij de vrij talrijke gevonden werktuigen de vuistbijl ontbreekt, terwijl die elders in het Paleolithicum veel werd gebruikt. Omdat de Boxgrove Man en zijn metgezellen wel over vuistbijlen beschikten, kwamen zij waarschijnlijk later in Engeland aan. Of ze toen de nazaten van de eerste hominiden aantroffen, staat niet vast; het lijkt erop dat de bewoning van Engeland niet continue was: waarschijnlijk een direct gevolg van fluctuaties van het klimaat (en dus van vegetatie en dus van dieren). De meest duidelijke periode waarvan geen bewoning in Engeland bekend is, dateert van 180.000 tot 130.000 jaar geleden. Dat is opvallend omdat er in die tijd wel mammoeten en rendieren door Engeland zwierven. Dat was echter wellicht niet genoeg: nijlpaarden en olifanten ontbraken (die keerden terug toen het landijs 130.000 jaar geleden (aan het einde van de voorlaatste ijstijd) begon te smelten.

Mensen (Neanderthalers) verschenen pas veel later weer, zo’n 60.000 jaar geleden. De moderne mens kwam nog later, maar hield Engeland tussen 25.000 en 17.000 jaar geleden voor gezien: het was toen te koud tijdens de laatste ijstijd. Ook nadien trokken ze overigens soms weer weg: pas de laatste 12.000 jaar eis er continue bewoning; opnieuw een duidelijke aanwijzing dat menselijke bewoning direct verband houdt met het klimaat.

Referenties:
  • Gibbons, A., 2005. Once-balmy climate lured humans to England early. Science 308, p. 490

Foto’s van de site 'Ancient Occupation of Britain' (AHOB: http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/ahob/index_2.html ), met welwillende toestemming van Chris Stringer, National History Museum, Londen (Engeland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl