NGV-Geonieuws 97 artikel 588

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Juli 2005, jaargang 7 nr. 14 artikel 588

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 97! Op de huidige pagina is alleen artikel 588 te lezen.

<< Vorig artikel: 587 | Volgend artikel: 589 >>

588 Aardolie zou al 3,2 miljard jaar geleden uit organismen zijn ontstaan
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Olie, Gas & Mijnbouw !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het aantal claims voor het vinden van sporen van het oudste leven op aarde zijn talrijk. Die sporen zijn vaak voor discussie vatbaar. De oudste levensvormen waarover geen discussie bestaat zijn 1,9 miljard jaar oud, maar diverse verschijnselen die direct of indirect zouden duiden op primitief leven zijn veel ouder, in enkele gevallen meer dan 3 miljard jaar. Nu is er een nieuwe claim bijgekomen, die zou wijzen op overvloedig leven 3,2 miljard jaar geleden.

Het gaat om olie en daarmee verband houdende organische verbindingen die zijn aangetroffen in de Jeerinah Formatie van NW AustraliŽ. Al eerder was olie in zeer oude gesteenten aangetroffen, maar in al die gevallen leek het ontstaan ervan te verklaren door niet-biologische processen. In het geval van de Australische gesteenten zijn er echter aanwijzingen dat de olie is gevormd door rottingsprocessen van organisch materiaal. Birger Rasmussen bestudeerde twee opeenvolgingen van zwarte schalies, van resp. 3,2 en 2,6 miljard jaar oud. Dergelijke schalies van geringere ouderdom bevatten vaak veel organisch materiaal, en onder de juiste omstandigheden kan daaruit olie ontstaan. De Australische zwarte schalies bleken dunne, discontinue streepjes kerogeen te bevatten. Kerogeen zijn een wasachtige substantie (in feite weinig anders dan een vast geworden massa van bacteriŽn en/of algen) die bekend is uit veel oliehoudende schalies. Het is een product dat daarin wordt gevormd uit organisch materiaal in een beginstadium van omzetting in olie. In beide zwarte schalies trof Rasmussen ook kleine asfaltbolletjes aan. Dergelijk teerachtige producten blijven vaak (als zware koolwaterstofverbindingen) achter wanneer de uit lichtere koolwaterstoffen bestaande olie uit een schalie naar een ander pakket migreert.


Zwarte schalie met daarin de duidelijk zichtbare dunne streepjes kerogeen

De aanzienlijke hoeveelheid kerogeen die Rasmussen in de zwarte schalies aantrof, wijst volgens hem op het bestaan van een oceaan waarin eencellige organismen al in zo grote hoeveelheden voorkwamen dat ze na hun afsterven en wegzinken naar de bodem voldoende organisch materiaal opleverden om de vorming van olie mogelijk te maken. Dat er in zoín vroeg stadium van de aarde (ongeveer een miljard jaar na het ontstaan) al olie gevormd kon worden, betekent overigens niet dat de oliemaatschappijen nieuwe grote voorkomens in zulke oude gesteenten kunnen verwachten. Volgens de biochemicus John Hayes van het Woods Hole Oceanografisch Instituut was de vorming van aardolie in het Precambrium uitzonderlijk. Pas zoín 570 miljoen jaar geleden zorgde een verandering in de koolstofcyclus ervoor dat afgestorven organismen veelvuldig in aardolie konden worden omgezet.

De economische waarde van de vondst mag dan verwaarloosbaar klein zijn, de wetenschappelijke betekenis is enorm. Niet alleen omdat de gevonden verbindingen een sterke aanwijzing zijn voor het bestaan van organismen zo vroeg in de aardgeschiedenis, maar ook omdat de Australische zwarte schalies een miljard jaar ouder zijn dan de oudste tot nu toe bekende oliemoedergesteentes. Bovendien levert de vondst zo niet het bewijs dan toch op zín minst een zeer sterk argument dat de tot nu toe vrij algemeen aangehangen theorie dat olie en gas in zeer oud gesteente onder hoge druk ontstaan zijn door anorganische processen, onjuist is.

Referenties:
  • Rasmussen, B., 2005. Evidence for pervasive petroleum generation and migration in 3.2 and 2.63 Ga shales. Geology 33, p. 497-500.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl