NGV-Geonieuws 101 artikel 605

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 September 2005, jaargang 7 nr. 18 artikel 605

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 101! Op de huidige pagina is alleen artikel 605 te lezen.

<< Vorig artikel: 604 | Volgend artikel: 606 >>

605 Het bewegende lichtverschijnsel bij de aardbeving nabij Kobe
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op 17 januari 2005 trad in de omgeving van Kobe, om 05.46.52 uur, een aardbeving op met een kracht van 7,2. Twee personen die ten noordoosten van Kobe aanwezig waren op de 931 m hoge berg Rokko zagen, een paar seconden voor de aardbeving, een lichtverschijnsel dat zich snel verplaatste. Datzelfde werd gezien door enkele visserslieden die in de Baai van Osaka aan het werk waren.


Positie van de in drie stukken (1-3) opengebroken breuklijn en locatie (1)-(4) van de waarnemers van het lichtverschijnsel

Er zijn talrijke rapportages van lichtverschijnselen (vaak bolbliksems) die bij aardbevingen optreden. Ondanks die waarnemingen, die vooral in Japan plaatsvonden, is er nog weinig bekend over dit verschijnsel. Een van de verklaringen is dat er bij trilling van grote massa’s een luminescentie verschijnsel optreedt, en er zijn experimenten uitgevoerd die de mogelijkheid daartoe aantonen. Toch geloven weinig onderzoekers dat het 'bevingslicht' daardoor verklaard kan worden.

Bij de aardbeving van Kobe in 1995 werden ook door tal van mensen lichtverschijnselen waargenomen, en onderzoek heeft uitgewezen dat het daarbij meestal ging om lokale verschijnselen die samenhingen met bij de aardbeving vrijkomende gassen. Andere onderzoeken wezen uit dat er ook licht is opgetreden door de neutralisatie van geladen gassen die zich in de directe omgeving van gesteenten met piezo-elektrische eigenschappen bevonden. Geen van die lichtverschijnselen bewoog, zoals ook de duizenden andere waarnemers van licht bij een aardbeving zelden of nooit reppen van een bewegend verschijnsel. Dat was wel het geval bij de waarnemers op de Rokko en in de Baai van Osaka, die allen een wijd gebied konden overzien.


Waargenomen beweging van het lichtverschijnsel

Analyse van de aardbeving heeft uitgewezen dat er drie fasen optraden. Gedurende de eerste fase (0-6) verschoof materiaal langs breukstuk 1; de overlappende tweede fase (3-8 s) leidde tot de beweging van breukstuk 2; en de derde fase (6-11 s) leidde tot verschuiving van breukstuk 3. In zijn geheel was dus sprake van een breukverschijnsel dat zich vanaf het eiland Awaji in noordoostelijke richting verplaatste naar de Rokko. Die verplaatsing ging met een snelheid van 2,5-3 km/s, op een diepte van minder dan 10 km.

De ooggetuigen op de Rokko zagen deze beweging van het lichtverschijnsel in hun richting gedurende enkele seconden. Enkele seconden later voelden ze de aardschok. De vissers in de Baai van Osaka zagen dezelfde beweging van een oranjekleurig object, dicht boven het zeeoppervlak. Op basis van hun plaats kan worden berekend dat het verschijnsel optrad op ongeveer 100 m, boven zeeniveau, en dat het object een doorsnede van eveneens zo’n 100 m moet hebben gehad. Gelijktijdige monitoring van bliksems wijzen uit dat het niet om bliksem kan zijn gegaan.

Het blijft, ook met de nieuwe waarnemingen, moeilijk om het lichtverschijnsel te verklaren. Volgens de onderzoekers zijn er twee verklaringen mogelijk. De eerste gaat uit van zogeheten sonoluminescentie, een lichtverschijnsel dat als 'bellen' optreedt bij geluid met een ultrasone frequentie (die inderdaad is gemeten bij de aardbeving). De tweede verklaring betreft het optreden van hoogfrequente elektromagnetische waarbij zogeheten exo-elektronen worden uitgestoten. Het gaat in ieder geval om ingewikkelde natuurkundige verschijnselen, die nog heel wat waarnemingen vergen om een goede verklaring voor dit bijzondere natuurverschijnsel te vinden.

Referenties:
  • Kamogawa, M., Ofuruton, H. & Ohtsuki, Y.-H., 2005. Earthquake light: 1995 Kobe earthquake in Japan. Atmospheric Research 76, p. 438-444.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl