NGV-Geonieuws 102 artikel 607

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2005, jaargang 7 nr. 19 artikel 607

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 102! Op de huidige pagina is alleen artikel 607 te lezen.

<< Vorig artikel: 606 | Volgend artikel: 608 >>

607 Catastrofaal karakter 'Kerst-tsunami' mede door plundering koraalriffen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De 'Kerst-tsunami' van vorig jaar maakte onder meer in Sri Lanka zeer veel slachtoffers. Hun aantal had veel lager kunnen zijn, als de koraalriffen ter plaatse niet al jarenlang op grote schaal zouden zijn geplunderd. De rol van de koraalriffen blijkt duidelijk uit de lokale verschillen in verwoesting. Zo leidde een 10 m hoge golf bij de plaats Peraliya tot een overstroming tot anderhalve kilometer landinwaarts. Daarbij werd onder meer een trein 50 m meegesleept, waarbij 1700 personen omkwamen. Ongeveer drie kilometer zuidelijker, bij Hikkaduwa, was de golf slechts 2-3 m hoog, en overstroomde slechts een strook van zo’n 50 m breed. Er waren daar geen doden te betreuren. Toch waren de omstandigheden in beide plaatsen - voor zover zichtbaar - gelijk.


Goed ontwikkeld rif voor de tsunami

Het verschil zat hem in de aanwezigheid bij Hikkaduwa van een koraalrif; bij Peraliya was dat op grote schaal afgebroken. Deze vorm van stroperij heeft al tijden enorme vormen aangenomen, vooral ten behoeve van de toeristenindustrie, maar ook als grondstof voor muurverf. De onderzoeker die het verband tussen de aanwezigheid van koraalriffen en de verminderde catastrofale uitwerking van de tsunami opmerkte - en die dit staafde aan de hand van een kaart die hij vervaardigde met daarop de kuststroken die wel en die niet door een rif worden beschermd - zag met eigen ogen vrachtwagens vol met koraal. Helemaal uit de lucht vallen kwam het gevonden verband overigens niet: in 1992 bereikte een tsunami de kust van Nicaragua, die werd beschermd door een goed ontwikkeld koraalrif, en op het strand ter plaatse bleven zelfs de strandparasollen staan. Op één plaats was echter een doorgang voor boten door het rif gemaakt; daar kon de tsunami tot een kilometer ver landinwaarts zijn verwoestende werking uitoefenen.


Restanten van een aangetast rif na de tsunami

Het verschil in uitwerking van de tsunami kan worden verklaard op basis van de waarnemingen van ooggetuigen. Die zagen hoe de golfhoogte van de tsunami afnam en hoe de tsunami afboog in een richting evenwijdig aan de kustlijn op plaatsen waar hij een rif naderde. Waar het rif sterk aangetast was, of waar een opening in het rif was gemaakt, was de verwoestende werking echter extra sterk. Dat een tsunami kan ombuigen, zoals beschreven door de ooggetuigen, is zeker waar. Dat blijkt wel uit het feit dat de Kerst-tsunami de oostkust van Sri Lanka in volle hevigheid trof, maar dat hij om de zuidpunt van het eiland boog en vervolgens de zuidwestelijke lijzijde eveneens zwaar trof. Die lijzijde werd overigens twee uur later nog eens getroffen door een golf die teruggekaatst was door de kust van India.

De catastrofe in Sri Lanka heeft geleid tot meer politieke wil om de plundering van riffen te voorkomen. Commercie blijkt daarbij overigens te kunnen helpen. De talrijke hotels langs de kust zijn, ten behoeve van hun klanten, altijd zeer waakzaam geweest, en hebben plundering van de riffen bij hun hotel grotendeels weten te voorkomen. Die zorg heeft zich nu al uitbetaald.

Referenties:
  • Fernando, H.J.S. & McCulley, J.L., Coral poaching worsens tsunami destruction in Sri Lanka. Eos 86, p. 301, 304.
  • Marris, E., 2005. Tsunami damage was enhanced by coral theft. Nature 436, p. 1071.

Foto’s: Deborah Brosnan


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl