NGV-Geonieuws 106 artikel 626

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 December 2005, jaargang 7 nr. 23 artikel 626

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 106! Op de huidige pagina is alleen artikel 626 te lezen.

<< Vorig artikel: 625 | Volgend artikel: 627 >>

626 Vliegvermogen ontwikkelde zich ook bij dromaeosauriŽrs
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In PatagoniŽ (ArgentiniŽ) zijn de fossiele resten ontdekt van een bijzondere nieuwe dinosauriŽr. Het gaat om een lid van de Dromaeosauridae, een groep van vleesetende dinoís (waartoe onder meer de bekende Velociraptor behoort) die nauw verwant zijn aan de vogels; ze leken op vogels, liepen als vogels en konden hard rennen. De vondst betekent dat de dromaeosauriŽrs als groep aanzienlijk ouder zijn dan tot nu toe werd aangenomen. Hierbij is een interessant aspect dat het gevonden fossiel weliswaar 'slechts' ca. 90 miljoen jaar oud is (jongste Laat-Krijt), maar zijn voorkomen in Zuid-Amerika bewijst dat deze groep moet zijn ontstaan voordat het supercontinent Pangea zich opsplitste.


De opgraving bij Buitrera

Dat gebeurde in het Midden- en Laat-Jura, toen het supercontinent Pangea zich splitste in twee grote continenten: LauraziŽ (Noord-Amerika, AziŽ en Europa) in het noorden en Gondwanaland (de overige landmassaís in het zuiden. Volgens Makovicki, curator van de dinoís in het Field Museum in Chicago en belangrijkste auteur van de publicatie waarin de vondst werd beschreven, vertelt het fossiel daarom een bijzonder verhaal. De vondst bewijst namelijk niet alleen dat dromaeosauriŽrs wijder verspreid voorkwamen dan eerder bekend (het is de eerste vondst in Zuid-Amerika van deze groep), en als groep ouder zijn dan werd aangenomen (de groep moet vůůr de opsplitsing van Pangea in het Jura zijn ontstaan), maar wijst er ook op dat de ontwikkeling binnen deze groep verschillende wegen insloeg op de noordelijke en zuidelijke continenten.


Het skelet zoals het in het veld werd aangetroffen

De onderzoekers, die het veldonderzoek uitvoerden onder leiding van de Argentijnse paleontoloog SebastiŠn ApesteguŪa, heeft de nieuwe soort Buitreraptor gonzalezorum genoemd. De geslachtsnaam is afgeleid van de vindplaats (Buitrera) en de soortnaam is genoemd naar de gebroeders GonzŠlez die het holotype ontdekten. Het fossiel, dat de grootte heeft van een forse haan, wordt gekenmerkt door vogelachtige karakteristieken zoals een groot, hol vorkbeen, twee lange vleugelachtige ledematen (en twee poten waarop hij liep), en een vogelachtig bekken. Het had ook een lang hoofd en een lange staart.


Reconstructie van het skelet van Buitreraptor gonzalezorum

Het ziet er naar uit dat Buitreraptor gonzalezorum samen met Rahonavis, een fossiel dat eerder werd beschouwd als een vroege vogel, een afzonderlijke tak binnen de dromaeosauriŽrs vormt. Die wijkt duidelijk af van de dromaeosauriŽrs uit LauraziŽ, waartoe de fameuze gevederde dinoís uit China behoren. Omdat Rahonavis, net als Buitreraptor, een dromeosauriŽr was met ledematen die op vleugels lijken, en omdat beide een zeker vermogen tot verplaatsing in de lucht (niet noodzakelijk echt vliegen) hadden ontwikkeld, lijkt het erop alsof het vermogen tot vliegen apart bij de vogels in LauraziŽ en bij de dromaeosauriŽrs in Gondwanaland tot ontwikkeling is gekomen.


Reconstructie van de sterk op een vogel lijkende Buitreraptor gonzalezorum

De vondst van Buitreraptor, die in uitstekende staat bewaard is gebleven, is niet echt toeval. De vindplaats heeft al eerder een rijke fauna opgeleverd van vleesetende dinoís, waaronder Giganotosaurus, de grootst bekende vleesetende dino. Ook zijn er fossielen van onder meer slangen, landkrokodillen en zoogdieren gevonden, meestal ook zeer fraai gefossiliseerd.

Referenties:
  • Makovicki, P.J., ApesteguŪa, S. & AgnolŪn, F.L., 2005. The earliest dromaeosaurid theropod from South America. Nature 437, p. 1007-1010.

Figuren welwillend ter beschikking gesteld door Peter Makovicki, Department of Geology, The Field Museum, Chicago, Ill. (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl