NGV-Geonieuws 107 artikel 634

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 December 2005, jaargang 7 nr. 24 artikel 634

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 107! Op de huidige pagina is alleen artikel 634 te lezen.

<< Vorig artikel: 633 | Volgend artikel: 635 >>

634 Aardbevingen bij Masada vormen patroon
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Masada (in het Nederlands ook wel geschreven als Massada) is de naam voor zowel een bergtop al de daarop vroeger gelegen vesting in Israel. In het jaar 77 namen de Romeinen deze vesting na een lange belegering in, nadat ze een pad vanuit het laagland naar de vesting hadden aangelegd, waarlangs zowel wapens als een grote troepenmacht kon worden aangevoerd. De Israelieten die een inname van de vesting toen niet meer konden voorkomen, gaven zich niet over, maar benamen elkaar het leven, waarna de laatst overgeblevenen van de steile rotswand afsprongen.


De bergtop van Masada ligt vlak naast de riftvalley van de Dode Zee

De steile hellingen van Masada zijn goed verklaarbaar, want de top ligt langs de Dode Zee, die aan beide zijden wordt begrensd door breukvlakken; het gaat in feite om een relatief kleine riftzone, die beschouwd kan worden als een voortzetting van de riftzone van de Rode Zee, die zelf waarschijnlijk weer gerelateerd is aan het grote Oost-Afrikaanse riftsysteem. In het gebied zijn dan ook veel aardbevingen opgetreden, en een van de bekendste breukzones is de Masada Breukzone.

De geschiedenis van deze breukzone, waarlangs aardbevingen plaatsvonden tijdens sedimentatie, is door twee Israelische aardwetenschappers onderzocht aan de hand van een zeer gedetailleerde analyse van de stratigrafie. Door de synsedimentaire tektoniek is de stratigrafie zeer gecompliceerd, maar dat maakt het juist mogelijk om er ook veel gegevens aan te ontlenen, onder meer ten aanzien van de fundamentele karakteristieken van aardbevingen, zoals hun spreiding in de tijd (onregelmatig, met gelijke tussenpozen, of in clusters), bewegingen op een tijdschaal van millennia langs al dan niet meer verschillende breukvlakken, en het ontstaan van seismieten (onder water - meestal in zee - afgezette lagen die vervormingen vertonen die ontstaan zijn onder invloed van de schokgolven van een aardbeving).


De deels gerestaureerde rune van Masada

De onderzoekers bestudeerden ontsluiten in de Lisan Formatie, een pakket dat vooral uit kalkige sedimenten bestaat die werden afgezet in een meer dat kan worden beschouwd als een voorloper van de huidige Dode Zee. De pakketten werden geanalyseerd aan beide zijden van goed ontsloten breuken die behoren tot de Masada Breukzone. De onderzochte sedimenten werden afgezet tussen 70.000 en 15.000 jaar geleden. Uit het onderzoek blijkt dat iedere afzonderlijke breuk zon 4000 jaar lang actief was, waarbij 3-5 bewegingen langs hetzelfde breukvlak plaatsvonden. Elk van deze bewegingen ging uiteraard gepaard met een aardbeving, waarvan kan worden aangetoond dat die ook het ontstaan van een over grote afstanden voorkomende seismiet veroorzaakte.

Opvallend is dat in de bovenste 5 m van de Lisan Formatie geen breuken meer voorkomen. Dat betekent dat er in de laatste 25.000 jaar geen clusters van aardbevingen meer zijn opgetreden. Opvallend is ook dat de clusters van aardbevingen (veroorzaakt door diverse bewegingen langs hetzelfde breukvlak gedurende zon 4000 jaar) zelf ook weer - grotere - clusters vormen, binnen een tijdsbestek van ongeveer 10.000 jaar. Deze clusters van verhoogde activiteit van aardbevingen worden van elkaar gescheiden door ongeveer even lange perioden zonder aardbevingen.

Referenties:
  • Marco, S. & Agnon, A., 2005. High-resolution stratigraphy reveals repeated earthquake faulting in the Masada Fault Zone, Dead Sea Transform. Tectonophysics 408, p. 101-112.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl