NGV-Geonieuws 113 artikel 662

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Maart 2006, jaargang 8 nr. 6 artikel 662

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 113! Op de huidige pagina is alleen artikel 662 te lezen.

<< Vorig artikel: 661 | Volgend artikel: 663 >>

662 Morfologie wijst op inslag als waarschijnlijke oorzaak van krater in MongoliŽ
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Geomorfologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er zijn op aarde zoín 150-200 inslagkraters bekend, en hun aantal groeit voortdurend. Niet door nieuwe inslagen, maar deels doordat er steeds meer gebieden nauwkeurig op worden onderzocht (dat is in AziŽ bijvoorbeeld nog steeds nauwelijks gebeurd), deels ook doordat er steeds meer methoden worden ontwikkeld om inslagkraters als zodanig te herkennen. Geomorfologie blijkt daar nu ook bij te kunnen helpen, zoals blijkt uit de analyse van een cirkelvormige structuur (met een doorsnede van 3,6 km) in MongoliŽ.


Satellietopname van de cirkelvormige krater met rechts een 'buitenring'.

De Tsenkher-structuur bestaat uit een centrale vlakte die wordt omgeven door een bijna cirkelvormige wal die in het noordwesten is onderbroken. Door die onderbrekingen hebben stromen sediment meegevoerd van buiten de structuur naar de lage vlakte daarbinnen. Buiten de ringwal ligt aan de westzijde van de structuur een ruig terrein, maar ten oosten ervan bevindt zich een tweede (gedeeltelijke) ringwal, waarvan de afstand tot het centrum van de structuur ongeveer tweemaal zo groot is als de afstand van de veel completere binnenring tot het centrum.


De kraterwand ligt vol met grote brokstukken

Als het zou gaan om een inslagkrater, dan is die nog nauwelijks aangetast. De structuur moet dan dus geologisch gezien jong zijn (de onderzoekers denken aan Tertiair, mogelijk zelfs Kwartair). Ook zou de structuur dan nog overeenkomsten moet vertonen met goed geconserveerde inslagkraters zoals die bijv. op Mars duidelijk zijn te herkennen. Inderdaad blijkt vooral de buitenring morfologisch veel gelijkenis te vertonen met de ringwallen van bepaalde kraters op Mars waarvan het ontstaan wordt toegeschreven aan vervloeiing van een waterrijk pakket met daarop bij de inslag neergevallen brokstukken.


De Tsenkher-krater vertoont grote gelijkenis met deze inslagkrater op Mars

Ondanks deze gelijkenis zijn de auteurs echter nog niet geheel zeker dat de structuur aan een inslag te wijten is. Ze voeren ook diverse andere mogelijke vormingswijzen aan, die ze op basis van de huidige gegevens nog niet geheel; kunnen uitsluiten. Ze noemen daarbij onder meer de mogelijkheid dat het gaat om een opgeheven en daarna deels geŽrodeerd lichaam van stollingsgesteenten met een ronde omtrek; de opheffing zou bijv. het gevolg kunnen zijn van zouttektoniek in de ondergrond. Er zijn echter geen dergelijke intrusieve lichamen uit het gebied bekend, en ook komt zouttektoniek in dit deel van MongoliŽ, voor zover bekend, niet voor. Ook de mogelijkheid van een vorm die ontstaan is doordat een vulkan is geŽxplodeerd achten de onderzoekers onwaarschijnlijk, omdat er uit het gebied geen vulkanisme bekend is. Al met al lijkt een inslagkrater daarom het waarschijnlijkst.

Referenties:
  • Komatsu, G., Olsen, J.W., OrmŲ, J., Achille, G. di, Kring, D.A. & Matsui, T., 2006. The Tsenkher structure in Gobi-Altai, Mongolias: geomorphological hints of an impact origin. Geomorphology 74, 164-180.

Fotoís, met toestemming van Elsevier overgenomen uit het aangehaalde artikel, welwillend ter beschikking gesteld door Goro Komatsu, International School of Planetary Sciences, UniversitŠ díAnnunzio, Pescara (ItaliŽ).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl