NGV-Geonieuws 114 artikel 667

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 April 2006, jaargang 8 nr. 7 artikel 667

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 114! Op de huidige pagina is alleen artikel 667 te lezen.

<< Vorig artikel: 666 | Volgend artikel: 668 >>

667 Geofysisch onderzoek onthult centrale ringwal in inslagkrater
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Geofysica !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In het noordoosten van SiberiŽ ligt het door een niet-concentrische wal omgeven El'gygytgyn-meer. Daarvan is al eerder vastgesteld dat het meer zich bevindt boven een inslagkrater, waarvan de ringwal - met een doorsnede van 18 km - de buitenste begrenzing vormt. De inslag moet ongeveer 3,6 miljoen jaar geleden hebben plaatsgevonden, en het meer moet al vrijwel direct zijn ontstaan. In dat meer - dat een doorsnede heeft van 12 km en dat 170 m diep is - zetten zich sedimenten af. Doordat het gebied ook tijdens de ijstijden nooit door het landijs werd geŽrodeerd, vormen die lacustriene afzettingen nu een ononderbroken geschiedenisboek van de (vooral paleoklimatologische) ontwikkelingen in het gebied.


Ligging en geologie van de inslagkrater met daarin het El'gygytgyn-meer

Het meer en de daarin opgestapelde sedimenten verhinderen echter tegelijkertijd het directe onderzoek van de inslagkrater, die geldt als een van de best bewaarde op aarde. Daarom is er nu geofysisch (seismische reflectie en refractie) uitgevoerd, waardoor de aard van de sedimenten kon worden geÔnterpreteerd, terwijl ook de configuratie van de bodem van het meer kon worden bepaald. De bedoeling is om, op basis van de nu gevonden resultaten, te zijner tijd een aantal boringen uit te voeren op plaatsen die de meeste kans bieden op interessante gegevens.


Model van het gebied tijdens (A) en kort na (B) de inslag, en nu (C)

Uit het onderzoek blijken vijf geofysische 'lagen' te kunnen worden onderscheiden, waarvan het water in het meer de bovenste vormt (I). Daaronder bevinden zich twee sedimentaire laagpakketten; de bovenste (II) is 170 m dik en de onderste (III) 190-250 m. Hieronder bevindt zich een pakket (IV) van 100-400 m dik, en daaronder bevindt zich het diepste pakket (V) dat kon worden onderscheiden, en waarvan de dikte niet met de gebruikte methoden kon worden bepaald.


Stuk van de breccie die op de ringwal als losse fragmenten bovenop het gebreccieerde vaste laagpakket ligt


Geofysisch onderzoek in de krater


Opvallend is dat pakket V plaatselijk duidelijk is opgeheven. Dat is karakteristiek voor inslagkraters, die hetzij een opgeheven centraal deel vertonen, hetzij een centrale ring. De onderzoekers interpreteren hun gegevens zo dat er sprake is van een centraal plateau met een doorsnede van enkele kilometers; dit plateau ligt niet precies in het centrum van de krater en komt wellicht overeen met de noordoostelijke flank van een centrale ring, die een doorsnede moet hebben van 7-7,5 km. Er is overigens geen aanwijzing dat er - zoals wel het geval is bij veel inslagkraters - binnen deze centrale ring ook een centrale piek bestaat.

Het materiaal waaruit de ring is opgebouwd wordt verondersteld te bestaan uit het materiaal waarin het hemellichaam is ingeslagen. Dat is dus hetzelfde materiaal dat de ondergrond van het meer vormt. Dat materiaal vormt in de bovenste honderden meters een breccieus vast gesteente, zoals dat ook bij veel andere inslagkraters het geval is. Daarboven is de ring bedekt met een breccie die waarschijnlijk bestaat uit materiaal dat terugviel na bij de inslag de lucht in te zijn geslingerd. Deze breccie, die een regelmatig dek vormt over het centrale plateau, is zo'n 100 m dik op de centrale ring en zo'n 400 m dik in het daarbuiten gelegen bekken.


Tentenkamp van de onderzoeksgroep

Referenties:
  • Gebhardt, A.C., Niessen, F. & Kopsch, C., 2006. Central ring structure identified in one of the world's best preserved impact craters. Geology 34, p. 145-148.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Catalina Gebhardt, Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research, Bremerhaven (Duitsland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl