NGV-Geonieuws 115 artikel 673

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 April 2006, jaargang 8 nr. 8 artikel 673

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 115! Op de huidige pagina is alleen artikel 673 te lezen.

<< Vorig artikel: 672 | Volgend artikel: 674 >>

673 Het 'dak van de wereld' groeit naar het noorden toe aan
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Inwendige van de Aarde ! Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De Himalaya's zijn ontstaan - en worden nog steeds verder opgeheven - door de enorme kracht waarmee India (dat eerder een op zichzelf staand gebied was, los van AziŽ) tegen de zuidkant van AziŽ opbotst. Ten noorden van de hoogste bergketens in de Himalaya ligt het Tibetaans Plateau, een relatief vlak gebied. Algemeen werd aangenomen dat dit plateau in de loop der tijd steeds hoger is opgegeven vanwege de doorgaande druk vanuit het zuiden.


Het Tibetaans Plateau steekt met zijn relatieve vlakte en zijn talrijke meren op satellietfoto's scherp af tegen de met sneeuw bedekte toppen van de Himalaya (foto Jacques Descloitres, NASA).

Onderzoek heeft nu echter aangetoond dat het plateau al zo'n 35-40 miljoen jaar op dezelfde hoogte ligt. Dat onderzoek is op zichzelf al een interessant onderwerp. Wanneer water uit de oceaan verdampt, opstijgt, afkoelt en als neerslag op aarde terugvalt, verandert de isotopenstelling van de zuurstof in het water met de hoogte; het lichtere isotoop O-16 maakt het voor watermoleculen namelijk iets gemakkelijk om op te stijgen dan voor water met isotoop O-18. Als de neerslag op aarde terugvalt en in de grond doordringt, kunnen daarin concreties van calciumcarbonaat worden gevormd. De verhouding tussen de hoeveelheid O-16 en O-18 in deze concreties is dus een maat voor de hoogte waarop de concreties zijn gevormd.


Onderzoeker David Rowley (foto Dan Dry)

Omdat het gaat om zeer geringe verschillen in de isotopenverhoudingen, kunnen metingen niet 100% nauwkeurig uitsluitsel geven, maar wel met een nauwkeurigheid van zo'n 750 m. De grootste nauwkeurigheid bestaat op hoogtes van 3-5 km, precies de zone waarin het Tibetaans Plateau ligt. Aan de juistheid dat het plateau al tientallen miljoenen jaren nauwelijks in hoogte is veranderd, valt dan ook niet te twijfelen.


Het Potala-Paleis in Lhasa is een van de grote trekpleisters op het Tibetaans Plateau

De constante hoogte van het plateau doet uiteraard de vraag rijzen hoe dat kan, omdat India immers tegen AziŽ aan blijft drukken, sinds de botsing 50 miljoen jaar geleden begon. De onderzoekers komen op grond van hun waarnemingen tot de conclusie dat het plateau al zo'n 35-40 miljoen jaar geleden zijn huidige hoogte van ongeveer 4000 m boven zeeniveau bereikte. De sindsdien doorgaande druk heeft niet het bestaande plateau verder opgeheven, maar als het ware steeds een aanvullende strook ten noorden van het plateau tot dezelfde hoogte opgestuwd. Zo ligt de meest zuidelijke zone van het plateau inderdaad al 40 miljoen jaar op de huidige hoogte, en zijn stroken ten noorden daarvan steeds jonger. Zo is het Tibetaans Plateau (dat ook wel het 'dak van de wereld' wordt genoemd) inmiddels ruim 400.000 km2 groot geworden. Het meest noordelijke deel is nog zeer jong, en verwacht mag worden dat het plateau zich in de loop van de (geologische) tijd nog verder naar het noorden zal uitbreiden.

Referenties:
  • Mulch, A.M. & Chamerlain, C.P., 2006. The rise and growth of Tibet. Nature 439, p. 670-671.
  • Rowley, D.B. & Currie, B.S., 2006. Palaeo-altimetry of the late Eocene to Miocene Lunpola basin, central Tibet. Nature 439, p. 677-681.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl