NGV-Geonieuws 117 artikel 682

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Mei 2006, jaargang 8 nr. 10 artikel 682

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 117! Op de huidige pagina is alleen artikel 682 te lezen.

<< Vorig artikel: 681 | Volgend artikel: 683 >>

682 Luchtvervuiling door Portugese bosbranden
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Bosbranden zijn natuurlijke verschijnselen (ook al ontstaan er veel door menselijk handelen), die vooral optreden bij hoge temperaturen en na langdurige droogte. In de landen rondom de Middellandse Zee komen ze veel voor. In de meeste gevallen gaat het om branden met beperkte omvang, maar onder ongunstige omstandigheden (bijv. als er ook nog veel wind staat) kunnen dergelijke branden vaak moeilijk worden bedwongen. Dat kan ernstige gevolgen hebben, zowel voor de natuur als voor de mens.


Satellietopname van de branden op 6 augustus 2003


Satellietopname van de branden op 13 september 2003


In de eerste twee weken van augustus 2003 werd West-Europa getroffen door een uitzonderlijke hittegolf. In sommige landen werden zelfs nieuwe temperatuurrecords gevestigd. Dat leidde, vooral in Frankrijk, tot veel extra doden. Officieel ging het in de diverse landen samen om zo'n 28.000 sterfgevallen, maar waarschijnlijk waren het er aanzienlijk meer. De oorzaken van die extra sterfgevallen zijn niet altijd precies vast te stellen (vooral ouderen en kinderen zijn minder goed bestand tegen extreme omstandigheden), maar uitdroging speelde in veel gevallen een rol. Een factor die vrijwel overal over het hoofd werd gezien, is de verspreiding door de atmosfeer van schadelijke stoffen; die kwamen in grote hoeveelheden vrij (onder andere koolmonoxide, CO), bij de talrijke bosbranden die in die periode optraden.

De hittegolf nam onder meer in Portugal zeer ernstige vormen aan. Metingen toonden aan dat de temperatuur vanaf het aardoppervlak tot 3 km hoogte 10 °C hoger was dan normaal, en van 3 tot 8 km hoogte nog altijd 5 °C. De ozonconcentratie in de onderste 2km van de atmosfeer was gedurende de eerste week van de hittegolf 40 ppb (deeltjes per miljard) hoger dan normaal, en in de tweede week werd zelfs tot 3 km hoogte zo'n concentratie aangetroffen. Ook de hoeveelheid van het giftige koolmonoxide was sterk verhoogd: in de eerste week met 30 ppb in de onderste 2 km van de atmosfeer, in de tweede week 50 ppb in de onderste 3,5 km, maar zelfs 150 ppb vlak bij de grond.


Metingen van de verspreiding van koolmonoxide door de atmosfeer

Deze verhoogde concentratie van koolmonoxide was vooral te wijten aan de talrijke bosbranden die in Portugal optraden. Er werd daar in totaal zo'n 390.000 ha (3900 km2) door brand verwoest, wat overeenkomt met 5,6% van het totale bosoppervlak. Met satellieten kon het aantal en de uitbreiding van de Portugese bosbranden precies worden gevolgd; ook de enorme rookwolken die bij die branden ontstonden leverden spectaculaire plaatjes op.


De atmosferische CO-concentratie op 4 augustus


Zelfs in Frankfurt werden sterk verhoogde CO-concentraties gemeten


De verspreiding van de koolmonoxide is op diverse wijzen gemeten, onder andere met zogeheten MOZAIC vliegtuigen, die een patroon vastlegden waarop Portugal duidelijk herkenbaar is als 'hoofdschuldige' wat betreft de productie van CO door bosbranden. Zelfs boven Frankfurt werden na 6 augustus sterke verhogingen van de CO-concentratie gemeten; de top werd daar omstreeks 10 augustus bereikt. De bosbranden in Portugal zorgden dus al in zeer korte tijd voor een sterke vervuiling van de atmosfeer.

Referenties:
  • Tressol, M., Brioude, J., Thouret, V., Zbinden, R. & Cammas, J.-P., 2006. Impact of Portugal fires on 2003 European pollution. Poster General Assembly European Geological Union (Wenen, april 2006) EGU06-A-07357; AS3.05-1TH4P-0155.

Satellietfoto's: NASA. Overige figuren welwillend ter beschikking gesteld door Marc Tressol, Laboratoire d'Aérologie, Observatoire Midi-Pyrénées, Toulouse (Frankrijk).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl