NGV-Geonieuws 118 artikel 688

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2006, jaargang 8 nr. 11 artikel 688

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 118! Op de huidige pagina is alleen artikel 688 te lezen.

<< Vorig artikel: 687 | Volgend artikel: 689 >>

688 Mega-eruptie van vulkaan in Andes
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De menselijke geschiedenis is pas zo kort (en het collectieve geheugen is nog veel korter!) dat we nauwelijks enig idee hebben van de natuurkrachten die kunnen optreden. We kennen zeer grote tsunami’s, zeer heftige aardbevingen en zeer sterke vulkanische uitbarstingen, maar telkens weer blijkt dat er in het niet eens zo verre geologische verleden nog veel krachtiger verschijnselen zijn opgetreden. Zo zijn er onlangs de sporen gevonden die werden achtergelaten door een (in onze ogen) extreme vulkanische uitbarsting in Argentinië, in het grensgebied met Bolivia en Chili.


LANDSAT-opname van het Eduardo Avaroa complex, waarvan de Vilama caldera deel uitmaakt

Dit nauwelijks toegankelijke grensgebied, de Puna-Altiplano, herbergt wat met enige fantasie zou kunnen worden beschouwd als een soort kwekerij van vulkanen. Samen vormen die vulkanen het Eduardo Avaroa Caldera Complex, waarvan diverse megavulkanen deel uitmaken. Een daarvan is de nauwelijks bekende Vilama Caldera; deze caldera (instortingsvulkaan) moet gedurende één enkele catastrofale gebeurtenis, 8,4 miljoen jaar geleden, zijn ontstaan. Bij die explosieve gebeurtenis, die het gevolg was van het instorten van het 'dak' van zo'n 15x40 km boven een deels geleegde magmakamer, moet zo'n 2000 km3 aan vulkanische fragmenten de lucht in zijn geworpen. Tevens kwamen bij die instorting grote hoeveelheden gassen vrij, waardoor gloedwolken van gigantische afmetingen zijn opgetreden.


De onherbergzame Punta Altiplano


De vulkanische geaardheid van het gebied blijkt
uit tal van geothermiseche verschijnselen
(met letters aangegeven).


De reden voor deze catastrofale uitbarsting - met daaropvolgende instorting - van de Vilama was complex. Waarschijnlijk ontstond er in de ondergrond een grote hoeveelheid magma door de hitte die werd ontwikkeld bij de botsing tussen de Zuid-Amerikaanse aardschol en de Nazca-schol, waarbij de eerste de laatste 'overreed'. Dat 'overrijden' ging uiteraard niet soepel: de aardkorst ter plaatse werd gedeformeerd, waarbij die lokaal dikker en elders dunner werd. Ook kwam de korst plaatselijk onder grote druk, terwijl die druk elders juist afnam. Hierdoor ontstonden in het gebied boven het gevormde magma breuken, terwijl de plaatselijk hoge druk in de ondergrond gebruik maakte van de plaatselijk juist lagere druk in de bovenste aardkorst om magma op te stuwen en te laten uitstromen. De magmakamer werd daardoor deels geleegd, en het door breuken doorsneden 'dak' viel omlaag: de instorting.


Het Eduardo Avaroa complex

Veel vragen zijn nog onbeantwoord, en een volledig beeld zal nog wel even op zich laten wachten, vooral omdat het uiterst droge gebied nauwelijks toegankelijk is.

Referenties:
  • Soler, M.M., Coira, B., Kay, S.M. & Caffe, P.J., 2006. Vilama caldera: onset of large eruptions during ignimbrite flare-up in Puna-region, and its indications of stress field orientation. Abstracts Geological Society of America / Asociación Geológica Argentina / Sociedad Geológica de Chile meeting 'Backbone of the Americas - Patagonia to Alaska' (Mendoza, april 2006), 2-27, 1 pp.

LANDSAT-foto: via Geological Society of America.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl