NGV-Geonieuws 123 artikel 715

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Augustus 2006, jaargang 8 nr. 16 artikel 715

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 123! Op de huidige pagina is alleen artikel 715 te lezen.

<< Vorig artikel: 714 | Volgend artikel: 716 >>

715 Nieuwe aanwijzingen voor 3,2 miljard jaar oud leven
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Vrijwel alle aanwijzingen dat er al 3 miljard jaar geleden (of eerder) leven op aarde voorkwam, berust op geochemische analyses en/of de verhouding tussen bepaalde isotopen. In slechts enkele gevallen zijn, bijv. in vuursteen, structuren aangetroffen met vormen en inwendige verschijnselen die een andere interpretatie dan als fossiele restanten zeer moeilijk maken. In vrijwel alle andere gevallen is echter de biologische oorsprong van de gevonden (zeer oude) levensvormen omstreden.


Als stromatoliet geÔnterpreteerd gesteente uit het ArcheÔcum van AustraliŽ

Uit de 3,2 miljard jaar oude Moodies Groep in Zuid-Afrika zijn nu echter heel andere aanwijzingen voor leven gevonden. Het gaat om sedimentaire structuren die door 'kolonies' van microorganismen (waarschijnlijk bacteriŽn) moeten zijn gemaakt. Het gaat om golvende structuren, krimpscheuren en opgerolde vormen zoals die tegenwoordig ontstaan waar micro-organismen (en/of algen) matten vormen in ondiep water. Op basis van sedimentaire overwegingen zijn de desbetreffende afzettingen uit de Moodies Groep geÔnterpreteerd als wadafzettingen (het zijn de oudst bekende wadafzettingen die niet uit kalksteen bestaan, en de daarin nu waargenomen structuren vertegenwoordigen de eerste tekenen van leven in zandsteen ouder dan 3 miljard jaar), en juist in een dergelijk milieu, waar de matten soms droogvallen, kunnen de waargenomen structuren gemakkelijk ontstaan.


Interpretatie van het milieu waarin stromatolieten in het Vroeg-ArcheÔcum voorkwamen

Ook onder de microscoop vertonen de structuren van de 'bacteriematten' alle kenmerken die karakteristiek zijn voor de activiteit van microorganismen, en bovendien wijst ook de verhouding tussen de koolstofisotopen uit deze matten op een organische oorsprong. Uit vrijwel de hele latere aardgeschiedenis - inclusief de huidige tijd - zijn vergelijkbare structuren bekend uit ondiep-mariene afzettingen. Dat wijst erop dat dergelijke milieus al meer dan 3 miljard jaar - waarschijnlijk ononderbroken - dit soort microorganismen hebben gehuisvest.


Recente stromatolieten in Shark Bay (AustraliŽ)

De onderzoekers hebben aanwijzingen gevonden dat de voor de structuren verantwoordelijke organismen fotosynthese toepasten. Omdat er nauwelijks bekend is of er destijds al een atmosfeer met zuurstof was (waarschijnlijk niet), leverde de organismen mogelijk, in tegenstelling tot de huidige planten, bij de fotosynthese geen zuurstof aan de atmosfeer. Mocht dat echter wel het geval zijn geweest, dan zouden deze organismen mogelijk verantwoordelijk zijn voor een periode van honderden miljoenen jaren waarin al enig zuurstof werd geproduceerd, die dan overigens wel weer bijna net zo snel door andere organismen (of andere chemische processen) werd verbruikt.

Referenties:
  • Noffke, N., Eriksson, K.A., Hazen, R.M. & Simpson, E.L., 2006. A new window into Early Archean life: microbial mats in Earth's oldest siliciclastic tidal deposits (3.2 Ga Moodies Group, South Africa). Geology 34, p. 253-256.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl