NGV-Geonieuws 125 artikel 721

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 September 2006, jaargang 8 nr. 18 artikel 721

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 125! Op de huidige pagina is alleen artikel 721 te lezen.

<< Vorig artikel: 720 | Volgend artikel: 722 >>

721 Hoe oud werden de tyrannosauriėrs?
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een uitgebalanceerde leeftijdsopbouw van een gemeenschap is van groot belang, onder meer om te zorgen dat er voldoende nakomelingen komen, maar ook om te voorkomen dat alle voedsel (bijv. prooidieren) worden geconsumeerd zodat er voor het nageslacht niets overblijft. De leeftijdsopbouw van een gemeenschap wordt bepaald door de (statistische) kans voor ieder individu om een bepaalde leeftijd te bereiken. Voor tal van fossielgroepen is hierover reeds veel bekend (omdat er grote aantallen exemplaren gevonden zijn waarvan de leeftijd - bijv. via groeiringen - kon worden vastgesteld), maar van andere fossiele diergroepen is daarover nauwelijks iets bekend. Dat geldt bijv. voor de dinosauriėrs, waarvan per soort in het algemeen te weinig exemplaren zijn gevonden uit dezelfde tijd en omgeving om een statistisch verantwoord beeld te krijgen.


Reconstructie van Albertosaurus sarcophagus


Groeilijnen in het bot van Albertosaurus sarcophagus


Daarin is nu verandering gekomen. Onderzoekers stelden de leeftijd vast van 22 exemplaren van de tyrannosauriėr Albertosaurus sarcophagus
, die zo'n 70 miljoen jaar geleden - waarschijnlijk binnen enkele weken of maanden - waren samengespoeld aan de oever van een rivier zo'n 200 km ten noorden van het huidige Calgary. De onderzoekers gaan er vanwege deze omstandigheden van uit dat de leeftijden van die exemplaren de opbouw van de toenmalige gemeenschap van die soort redelijk weergeven. De leeftijd van de individuen werd vastgesteld met een betrekkelijk nieuwe techniek, waarbij groeilijnen kunnen worden geteld, onder meer in beentjes uit de voet.


Vergelijking tussen de levensverwachtingen van mensen, dino-groepen zoals de tyrannosauriėrs, en vogels (als directe afstammelingen van de dinosauriėrs)

Bij de groep waren geen zeer jonge exemplaren. In het algemeen geldt bij gewervelde dieren dat zo'n 50-80% van deze jongste groep slachtoffer wordt van rovers, en dat nemen de onderzoekers ook aan voor deze gemeenschap. Het aantal exemplaren tussen 2 en 13 jaar was groot (het sterftecijfer bedroeg 3,5%); kennelijk was dit een leeftijdsgroep met goede overlevingskansen. Dat schrijven de onderzoekers toe aan het feit dat individuen van deze soort zelfs op tweejarige leeftijd al even groot of zelfs groter waren dan de roofdieren die destijds hun woongebied onveilig maakten; die roofdieren zochten dus liever een andere prooi.


Jong exemplaar van Gorgontosaurus, een geslacht dat dezelfde levensverwachtingen had als de tyrannosauriėrs

In hun tienertijd (14-23 jaar) steeg de kans op overlijden echter aanzienlijk, en wel tot 22,9%. Daarvoor is geen directe oorzaak aan te wijzen. De onderzoekers denken dat er verband bestaat met het bereiken van de vruchtbare leeftijd: vrouwtjes zouden relatief weerloos zijn (en misschien ook fysieke problemen hebben) bij het leggen van eieren, en de mannetjes zouden elkaar wellicht hebben bevochten om de gunsten van een vrouwtje te winnen. Slechts weinig individuen van Albertosaurus sarcophagus werden oud: de onderzoekers vonden slechts één exemplaar van 28 jaar.


Gregory Erickson, leider van het onderzoeksteam

Om na te gaan of de gevonden leeftijdsopbouw een meer algemene geldigheid heeft, hebben de onderzoekers ook de botten onderzocht van drie andere tyrannosauriėrs (van diverse vindplaatsen in Canada en de Verenigde Staten), te weten Tyrannosaurus, Gorgosaurus en
Daspletosaurus. Daarbij vonden ze een soortgelijk beeld, zodat de gevonden leeftijdsopbouw waarschijnlijk algemene geldigheid heeft voor tyrannosauriėrs.

Referenties:
  • Erickson, G.M., Currie, Ph.J., Inouye, B.D., & Winn, A.A., 2006. Tyrannosaur life tables: an example of nonavian dinosaur population biology. Science 313, p. 213-217.
  • Stokstad, E., 2006. Vigorous youth for tyrannosaurs. Science 313, p. 158.

Figuren welwillend ter beschikking gesteld door Gregory Erickson, Department of Biological Science, Florida State University, Tallahassee, FL (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl