NGV-Geonieuws 126 artikel 730

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2006, jaargang 8 nr. 19 artikel 730

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 126! Op de huidige pagina is alleen artikel 730 te lezen.

<< Vorig artikel: 729 | Volgend artikel: 731 >>

730 Beenmerg gevonden in amfibieŽn van meer dan 10 miljoen jaar oud
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Bij het verzamelen en opbergen van de fossiele botten van kikkers uit een meerafzetting van ruim tienmiljoen jaar oud in noordoost Spanje ging iets mis: er braken enkele botten. Dat bleek een gelukkig ongeluk, want onderzoekster Maria McNamara zag in het inwendige van een van de gebroken botten een roodachtige substantie die op beenmerg leek. Daarop werd al spoedig besloten om ook de botten van andere amfibieŽn die gedurende de laatste 50 jaar uit dezelfde zwavelmijn waren verzameld, aan een soortgelijk onderzoek te onderwerpen. Dat leverde bij 5 van de 56 fossiele volwassen kikkers een even opzienbarend resultaat op, evenals bij 1 van de onderzochte 15 salamanders.


Een van de onderzochte fossiele Miocene kikkers

Of het werkelijk om beenmerg gaat, moet nog worden onderzocht, maar het heeft er in eerste instantie alle schijn van. Dat zou een nieuwe belangrijke doorbraak betekenen, want als het werkelijk om beenmerg gaat is daaruit waarschijnlijk DNA te isoleren. En dat zou weer nieuw inzicht geven in de evolutie van de amfibieŽn, die nu - net zoals bij andere dier- en plantengroepen - vrijwel geheel op morfologische kenmerken is gebaseerd.


Doorsnede door een fossiel kikkerbot met beenmerg

In deze context moet worden verwezen naar de vondst vorig jaar (zie Geonieuws 571) van nog flexibele bloedvaten uit de botten van tyrannosauriŽrs. Uit deze vondsten kan worden geconcludeerd dat botten een uitstekend micromilieu vormen voor weefsels die - bij voldoende vondsten - een min of meer volledig beeld van het DNA van het desbetreffende taxon zouden opleveren. Daarmee zouden onderlinge verwantschappen tussen fossiele taxa veel objectiever kunnen worden vastgesteld dan nu het geval is.


Onderzoekster Maria McNamara

Maria McNamara en haar collegaonderzoekers willen de huid overigens niet verkopen voordat de beer geschoten is. In eerste instantie moet nog blijken of het werkelijk om beenmerg gaat (al is dat - mede gezien de driedimensionale vorm waarin de substantie bewaard is gebleven - wel uitermate waarschijnlijk). En als het al om beenmerg gaat, dan moet nog maar worden afgewacht of daar ook DNA uit te isoleren valt. En als dat al het geval zou zijn, dan moet nog maar blijken hoeveel relevante genetische informatie op dat DNA bewaard is gebleven.

Ondanks al deze voorzichtigheid zijn de verwachtingen hooggespannen. In eerste instantie zal worden geanalyseerd of er vetzuren en aminozuren bewaard zijn gebleven. Mochten de diverse analyses succes hebben, dan ligt het voor de hand dat van veel meer fossielen met goed bewaarde botten zal worden onderzocht of die botten eveneens beenmerg bevatten. Als dat zo zou zijn, zou dat niet alleen een revolutionaire omwenteling voor de paleontologie - en voor onze inzichten in de evolutie - kunnen betekenen, maar zou ook de hele paleontologie een veel biochemische karakter kunnen krijgen.

Referenties:
  • McNamara, M.E., Orr, P.J., Kearns, S.L., AlcalŠ, L., Anadůn, P. & PeŮalver-MollŠ, E., 2006. High-fidelity organic preservation of bone marrow in ca. 10 Ma amphibians. Geology 34, p. 641-644.

Foto's: University College, Dublin (Ierland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl