NGV-Geonieuws 128 artikel 740

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 November 2006, jaargang 8 nr. 21 artikel 740

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 128! Op de huidige pagina is alleen artikel 740 te lezen.

<< Vorig artikel: 739 | Volgend artikel: 741 >>

740 Fossielen in barnsteen suggereren gelijke biodiversiteit als nu in het Mioceen van het westelijk Amazonegebied
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er is nog steeds weinig bekend over het westelijk Amazonegebied in het geologische verleden. Dat hangt in sterke mate samen met de ontoegankelijkheid van het regenwoud, waarbij tropische verwering ook nog eens de interpretatie van de schaarse ontsluitingen bemoeilijkt. Als gevolg daarvan is het bijv. moeilijk om de biodiversiteit in het geologische verleden te vergelijken met die van nu.


Onderzoeker John Flynn verzamelt stukjes barnsteen
uit een bruinkoollaag (foto POA)


Stuk door bruinkool vuile barnsteen
met diverse fossielen (foto POA)


De vondst van stukjes barnsteen in een bruinkoollaag van 15 miljoen jaar oud (Midden Mioceen) in Peru is daarom van groot wetenschappelijk belang. Een internationaal team van onderzoekers verzamelde drie grote en 25 kleinere stukjes barnsteen met fossielen in een ontsluiting langs de Amazone in het noordoosten van Peru. Er waren in dezelfde omgeving wel eerder stukjes barnsteen gevonden, maar die bevatten geen fossielen. Merkwaardig genoeg is de opname van fossielen in hars (dat later tot barnsteen verhardt) in Zuid-Amerika veel minder gewoon dan in Europa: uit de laatste 65 miljoen jaar zijn slechts drie stukjes fossielhoudende barnsteen uit Zuid-Amerika bekend, alle uit het oostelijk deel.


Vrouwelijke vlieg (buikzijde) van 1,2 mm (foto FDD)

De nu gevonden barnsteen bevat een uitgebreid assortiment aan fossielen. Veel van de soorten (en misschien ook de geslachten) zijn nieuw, maar uiteraard is wel vast te stellen om wat voor fossielen het gaat. Dat betreft onder meer insecten, spinnen, schimmels, bacteriën, en meer dan 30 soorten planten, deels vertegenwoordigd in de vorm van pollen. Deze opmerkelijke diversiteit wijst, in combinatie met hun ecologische specialisaties, op een tropisch regenwoud als leefgebied. Het is dan ook waarschijnlijk dat er vanaf ten minste het midden Mioceen tot nu in het westelijk deel van het Amazonegebied onafgebroken een tropisch regenwoud heeft bestaan.


Mijt (buikzijde) van 0,2 mm (foto DDF)


Mijt (rugzijde) van 0,2 mm, vastgekleefd aan
een draad spinrag; zie ook de spinragdruppel
(foto DDF)


De vondst betekent dat er voor het eerst iets bekend geworden is over fossielen zonder uit- of inwendig skelet uit het Mioceen van het gebied. Ook de barnsteen zelf heeft karakteristieken die iets over het milieu van de harsproducerende plant zegt. Dat moet een boom met brede bladeren zijn geweest, die groeide in de vochtige ondergroei van het regenwoud. Ook de fossielen zeggen in enkele gevallen iets. Zo moeten sommige van de ingesloten arthropoden parasitaire bijen of wespen zijn geweest; de twee vliegen moeten in een vochtig milieu hebben geleefd en zijn verwant aan vliegen die nu worden gevonden in de buurt van wegrottende planten of dieren; bepaalde kevers hebben waarschijnlijk geleefd temidden van algen, schimmels of mossen; er zijn minstens drie soorten mijten of teken aanwezig; twee insecten moeten op de grond hebben geleefd, en één van de insecten moet larven hebben gehad die in water tot ontwikkeling kwamen.

Referenties:
  • Antoine, P.-O., Franceschi, D. de, Flynn, J.J., Nel, A., Baby, P., Benammi, M., Calderón, Y., Espurt, N., Goswami, A. & Salas-Gismondi, R., 2006. Amber from western Amazonia reveals neotropical diversity during the middle Miocene. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 103, p. 13595-13600.

Foto's (Pierre-Olivier Antoine, POA, and Dario de Franceschi, DDF) welwillend ter beschikking gesteld door Pierre-Olivier Antoine, Institut des Sciences de la Terre, Toulouse (Frankrijk).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl