NGV-Geonieuws 130 artikel 747

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 December 2006, jaargang 8 nr. 23 artikel 747

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 130! Op de huidige pagina is alleen artikel 747 te lezen.

<< Vorig artikel: 746 | Volgend artikel: 748 >>

747 Orkanen blijken belangrijk sedimentatiemechanisme langs kusten
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De orkaan Katrina richtte op 29 augustus 2005 enorme schade aan langs de zuidkust van de Amerikaanse staat Louisiana, waarbij onder meer de stad New Orleans voor een groot deel werd overstroomd. Ook de moerasachtige gebieden ('wetlands') langs de kust hadden zwaar onder Katrina te lijden. De orkaan Rita deed daar later, op 24 september van hetzelfde jaar, nog een schepje bovenop.


Verwoest huis en met modder gevulde auto ten ZW
van New Orleans als gevolg van de orkaan Katrina

De wetlands langs de zuidkust van de Verenigde Staten zijn in allerlei opzichten van groot belang, en die van Louisiana vormen veruit het grootste systeem binnen de Verenigde Staten. Ze leveren per jaar meer dan 450 miljoen kg aan voedsel (vissen en andere zeedieren) en een kwart van de jaarlijkse olie- en gasproductie. Verder worden de wetlands verondersteld om een soort bufferzone te vormen die het land beschermt tegen stormvloeden. Sinds het midden van de vorige eeuw nemen de wetlands van Louisiana echter steeds verder in omvang af. Hoewel die afname de laatste 15 jaar langzamer is gegaan, is de bezorgdheid over het voortbestaan van de wetlands niet afgenomen, en Katrina en Rita hebben die bezorgdheid alleen maar doen toenemen.


Sterk vervuilde Bay St. Louis na de orkaan Katrina (foto NOAA)

De bezorgdheid over het voortbestaan van de wetlands heeft geleid tot diverse plannen. De meeste zijn gebaseerd op het doen toenemen van de sedimentatie. De Mississippi wordt door zijn eigen - deels kunstmatig versterkte of opgehoogde - oeverwallen gevangen gehouden, en overstromingen waarbij zowel organisch als anorganisch sediment in de wetlands zou worden afgezet, komen nauwelijks meer voor. Er zijn daarom voorstanders van (zeer dure) plannen om - via kunstmatige doorbraken - voor meer overstromingen door de Mississippi te zorgen, maar niet alle deskundigen zijn ervan overtuigd dat daarmee een afdoende oplossing is gevonden; ze denken dat veel schade aan de wetlands te wijten is aan het uitbaggeren van riviertakken in de delta, aan het dalen van het gebied door olie- en gaswinning, en door de introductie van een knaagdier dat veel planten vernietigt.

Iedereen lijkt het er echter over eens dat de aanvoer van nieuw sediment de wetlands ten goede zou komen. En die aanvoer vindt, volgens onderzoek door een team van de Universiteit van Louisiana, nu juist plaats door orkanen, en dat kan heel effectief zijn. Katrina en Rita blijken namelijk een laag modder te hebben achtergelaten van gemiddeld zo'n 5 cm dik. De laag bleek gemakkelijk te herkennen, omdat er geen grove (fluviatiele) bestanddelen in voorkomen, en omdat direct onder de modderlaag het normale oppervlak van de wetlands (met nog verse groene bladeren) aanwezig is.


Satellietopname van de orkaan Rita in de Golf van Mexico (foto NOAA)

Door in de wetlands metingen te doen en monsters te nemen, kon het team uitrekenen hoeveel modder er door Katrina en Rita was afgezet. Dat bleek een enorme hoeveelheid: ruim 131 miljoen ton anorganisch sediment. Die hoeveelheid is vijfmaal zo groot als de hoeveelheid die door de Mississippi in de wetlands werd achtergelaten voordat de oeverwallen kunstmatig werden versterkt en verhoogd. Het is ook 200 maal zoveel als wat er zou worden afgezet als er rivieromleidingen zouden worden uitgevoerd, zoals volgens sommigen zou moeten gebeuren om meer sediment aan te voeren.

Orkanen blijken dus een uiterst effectief sedimentatiemechanisme voor wetlands langs een kust. Langs de Golf van Mexico komen orkanen die vergelijkbaar zijn met Katrina en Rita gemiddeld eens in de acht jaar voor. Dat betekent dus - geologisch gezien - een continue aanvoer van zeer veel sediment. De ontdekking van deze hoeveelheid heeft grote economische consequenties, omdat nu blijkt dat de gigantische kosten kunnen worden uitgespaard van de diverse projecten die eerder zijn voorgesteld om sedimentatie in de wetlands te bevorderen.

Referenties:
  • Turner, R.E., Baustian, J.J., Swenson, E.M. & Spicer, J.S., 2006. Wetland sedimentation from hurricanes Katrina and Rita. Science 314, p. 449-552.

Foto van de auto in de modder welwillend ter beschikking gesteld door Eugene Turner, Department of Oceanography and Coastal Sciences, Louisiana State University, Baton Rouge, LA (Verenigde Staten van America).


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl