NGV-Geonieuws 132 artikel 756

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Januari 2007, jaargang 9 nr. 1 artikel 756

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 132! Op de huidige pagina is alleen artikel 756 te lezen.

<< Vorig artikel: 755 | Volgend artikel: 757 >>

756 Immigratie van mens naar Amerika via Beringlandbrug stopte vroeg
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De immigratie van de mens in Amerika via de landbrug die bestond tussen het oosten van Rusland en Alaska, moet eerder zijn gestopt dan tot nu toe werd aangenomen. De algemene opvatting was dat de landbrug over de Beringzee omstreeks 10.000 jaar geleden onbegaanbaar werd door de zeespiegelstijging die na de laatste ijstijd begon, maar nieuw onderzoek wijst uit dat deze Beringlandbrug al 11.000 jaar geleden zodanig was overstroomd dat een oversteek onmogelijk was geworden.


Het onderzoekschip Healy voor de kust van Alaska (foto ND)

De geleidelijke overstroming van de Beringlandbrug is altijd moeilijk te dateren geweest, omdat de mariene sedimenten zich slechts langzaam op de landbrug ophoopten: dat gebeurde met slechts zo'n centimeter per jaar. Boorkernen leverden dan ook onvoldoend gedetailleerde gegevens op voor een betrouwbare datering. Het tijdstip waarop landbrug niet meer als zodanig kon functioneren, berustte dan ook vooral op schattingen van de relatieve zeespiegelstijging ter plaatse; en die schatting was moeilijk, onder meer vanwege de opheffing van het land die plaatsvond als gevolg van het steeds verder verdwijnen van de zware ijskap.


Het klaarmaken van een boorapparaat
dat valt en door zijn eigen gewicht in de
zeebodem zakt(foto MC)


Het boorapparaat wordt overboord gezet
(foto ND)


Recent onderzoek aan drie nieuwe boorkernen geeft nu betrouwbaarder informatie. De boorkernen werden verkregen met behulp van een boor die vanaf het onderzoeksschip Healy boven zee werd losgelaten. Door zijn eigen gewicht viel deze boor met zo'n hoge snelheid door het zeewater, dat hij zich diep genoeg voor een goede boorkern in de zeebodem drong. De zo verkregen boorkernen, die afkomstig zijn uit de Chukchizee ten noorden en westen van Alaska, bleek sediment te bevatten dat zo'n honderdmaal sneller was afgezet dat het sediment dat bij eerdere boringen was verkregen. Mede omdat een van de boorkernen de langst was die ooit op deze wijze in het Noordpoolgebied was verkregen, kon de datering van de beginnende sedimentatie veel nauwkeuriger plaatsvinden dan eerder het geval was geweest.


Onderzoekers Neil Keigwin (links), Julie Brigham-Grette
en Neal Driscoll in een laboratorium aan boord van de Healy (foto MC)

Een deel van de Chukchizee bedekt het continentaal plat dat in de Noordelijke IJszee gedurende de laatste koude periode van de laatste ijstijd droogviel. Dat was omstreeks 21.000-20.000 jaar geleden. Toen het klimaat beter werd, veranderde er aanvankelijk niet veel. Omstreeks 12.000 jaar geleden was het water echter tot ongeveer 50 m onder het huidige zeeniveau gestegen, en kon water uit de Stille Oceaan plaatselijk de drempel overstromen die het diepste punt van de landbrug vormde. Het eerder droog liggende gebied ten noorden van de landbrug kreeg toen een marien karakter. De doorgang was toen echter nog relatief nauw, en moet voor de mens geen onoverkomelijke hindernis zijn geweest. Dat werd hij 11.000 jaar geleden echter wel. Vanaf dat moment was Amerika dus niet langer toegankelijk totdat Columbus (mogelijk eerder ook Vikingen) het continent per boot bereikten.

Referenties:
  • Keigwin, L.D., Donnelly, J.P., Cook, M.S., Driscoll, N.W. & Brigham-Grette, J., 2006. Rapid sea-level rise and Holocene climate in the Chukchi Sea. Geology 34, p. 861-864.

Foto's van Mary Carman (MC, Woods Hole Oceanographic Institution) en Neal Driscoll (ND, Scripps Institution of Oceanography).


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl