NGV-Geonieuws 132 artikel 768

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


23 Januari 2007, jaargang 9 nr. 1 artikel 768

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 132! Op de huidige pagina is alleen artikel 768 te lezen.

<< Vorig artikel: 767 | Volgend artikel: 769 >>

768 Nieuw ontdekte 'garnaal' is levend fossiel
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Sommige recent voorkomende diergroepen hebben al een lange geschiedenis achter zich. Krokodilachtigen, schildpadden en haaien kwamen al lang geleden voor, en sommige microorganismen van nu lijken in niets af te wijken van Precambrische voorgangers. Het is echter slechts zelden dat een nieuw 'levend' fossiel wordt aangetroffen. Het meest tot de verbeelding sprekende voorbeeld was de ontdekking van de coelacanth (Latimeria), waarvan fossiel alleen verwanten uit het verre geologische verleden bekend waren.


Het levende fossiel, inmiddels omgedoopt in Laurentaeglyphea neocaledonica

Onderzoekers hebben nu een nieuw levend fossiel gevonden. Dat gebeurde in het kader van een langtermijn project dat wordt uitgevoerd door het 'Census of Marine Life', een netwerk van onderzoekers uit 70 landen. Het netwerk richt zich op het vaststellen en documenteren van de biodiversiteit in de oceanen.

De onderzoekers vonden op een zogeheten seamount - een onderzeese vulkaan waarvan de top is afgevlakt door erosie tijdens de lage zeestanden van de Pleistocene ijstijden - in de Koraalzee (bij Australië) op bijna 400 m diepte een op een kruising tussen een garnaal en een krab lijkend dier, dat door de onderzoekers direct de koosnaam 'Jurassische garnaal' kreeg. Dit type dier leek namelijk al zo'n 50 miljoen jaar (Jura) uitgestorven. In de aan de ontdekking gewijde publicatie werd het dier officieel Neoglyphea neocaledonica gedoopt. Van het Glyphoidea, waarin het geslacht Neoglyphea is ondergebracht, is slechts één andere vertegenwoordiger bekend; dat is Neoglyphea inopinata. De 'Jurassische garnaal' werd dus aanvankelijk ingedeeld in hetzelfde geslacht als een recente soort (die er overigens heel anders uitziet). In feite moet N. inopinata, waarvan het eerste exemplaar in 1908 door een onderzoeksschip van 186 m diepte werd opgevist, maar dat pas in 1975 werd beschreven, overigens ook als een levend fossiel worden beschouwd vanwege het hiaat van 50 miljoen jaar met bekende voorgangers. Inmiddels is overigens vastgesteld dat er toch zoveel verschillen tussen beide soorten bestaan dat het levende fossiel nu een nieuwe geslachtsnaam heeft gekregen. Het heet nu Laurentaeglyphea neocaledonica.


Vindplaats van het levende fossiel


De recente naaste verwant: Neoglyphea inopinata
(foto J. Lai)


L. neocaledonica heeft een wat roze kleur met iets rodere stippen en enkele ook iets rodere banden. Omdat hij leeft op een diepte waar nauwelijks daglicht meer doordringt, wijst dat volgens de onderzoekers niet op een leven in een hol. De ogen zijn goed ontwikkeld, en zijn waarschijnlijk in staat om enige kleur te onderscheiden. De onderzoekers denken daarom dat het om een roofdier gaat. Deze kenmerken, en de verschillende dieptes waarop L. neocaledonica en N. inopinata zijn gevonden, wijzen op sterk verschillende leefmilieus. In de directe omgeving waar L. neocaledonica werd gevonden, zijn diverse andere dieren aangetroffen, waaronder gastropoden en vissen.

Referenties:
  • Richer de Forges, B., 2006. Découverte en mer du Corail d'une deuxième espèce de glyphéide (Crustacea, Decapoda, Glypheoidea). Zoosystema 28, p. 17-29.

Foto van het levende fossiel welwillend ter beschikking gesteld door Bertrand Richer de Forges, Institut de Recherche pour le Développement, Nouméa (Nieuw-Caledonië).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl