NGV-Geonieuws 133 artikel 776

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


11 Februari 2007, jaargang 9 nr. 2 artikel 776

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 133! Op de huidige pagina is alleen artikel 776 te lezen.

<< Vorig artikel: 775 | Volgend artikel: 777 >>

776 Precambrische 'embryo's' zijn wellicht zeer grote zwavelbacteriŽn
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In de afgelopen jaren zijn in diverse afzettingen fossiele embryo's gevonden van primitieve microorganismen. Aan dergelijke (gefosfatiseerde) embryo's uit het laatste deel van het Precambrium in China is aandacht besteed in Geonieuws 726. Wat betreft de aard van deze fosielen is nu de knuppel in het hoenderhok gegooid door het onderzoek van Jake Baily, een promovendus aan de Universiteit van Zuid-California.


Een recent exemplaar van Thiomargarita

Bailey beschouwt de fossielen als grote bacteriŽn die hun energie niet ontlenen aan de verbranding van zuurstof, maar aan omzetting van zwavel. Hij kwam tot deze conclusie op basis van onderzoek dat hij uitvoerde nadat hij kennis had genomen van twee aspecten van Thiomargarita, de grootst bekende bacterie.

Twee jaar geleden merkte Heide Schulz, die deze bacterie heeft ontdekt, dat hij helpt bij het vormen van fosforiet. Dat mineraal komt veel voor in de laat-Precambrische (NeoproterozoÔsche) Doushanto-Formatie in China, waarin de eerder genoemde gefosfatiseerde fossielen waren aangetroffen. De herkomst van het fosforiet (dat een betrekkelijk zeldzaam mineraal is) in die formatie was niet bekend. Bailey combineerde die gegevens, en vroeg zich af of er wellicht een met Thiomargarita vergelijkbare bacterie een rol kon hebben gespeeld bij de vorming van fosforiet in de Doushantuo-Formatie.


Onderzoeksleider Jake Bailey.

Ongeveer tegelijk met de ontdekking aan de Universiteit van Hannover dat Thiomargarita de neerslag van fosforiet bevordert, werd aan de Universiteit van Georgia ontdekt dat Thiomargarita zich vermenigvuldigt door een bepaalde vorm van celdeling; die wijze van vermenigvuldiging is zeldzaam bij bacteriŽn, maar kenmerkend voor dierlijke embryo's. Bailey was ervan op de hoogte dat de gefosfatiseerde fossielen uit de Doushantuo-Formatie hun interpretatie als dierlijk embryo voor een belangrijk deel te danken hadden aan de gevonden wijze van celdeling. Maar als die nu ook bij Thiomargarita voorkwam, en als die bacterie de neerslag van fosforiet bevordert, zou er dan geen Thiomargarita actief kunnen zijn geweest in de Doushantuo-Formatie?

Om die vraag te beantwoorden onderzocht Bailey met een aantal andere onderzoekers de fossielen nauwkeurig, en vergeleek de kenmerken daarvan met die van recente exemplaren van Thiomargarita. De overeenkomst was treffend, ze waren vrijwel identiek. De onderzoekers claimen nu dat de door hen onderzochte fossielen geen dierlijke embryo's zijn, maar (grote) zwavelbacteriŽn. Daarmee zouden de oudste dierlijke fossielen niet meer 600 miljoen jaar oud zijn, maar uit het Cambrium stammen (de Ediacara-fauna van het grensgebied tussen Precambrium en Cambrium wordt gewoonlijk ook niet tot het dierenrijk gerekend). Overigens sluiten de onderzoekers niet uit dat er ook dierlijke embryo's in de Doushantuo-Formatie kunnen voorkomen, omdat die (net als de in die gevonden minuscule eieren) weliswaar zeer moeilijk fossiliseren, maar juist door omzetting in fosforiet bewaard gebleven zouden kunnen zijn.

Referenties:
  • Bailey, J.V., Joye, S.B., Kalanetra, K.M., Flood, B.E. & Corsetti, F.A., 2007. Evidence of giant sulphur bacteria in Neoproterozoic phosphorites. Nature 445, p. 198-201.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Jake Bailey, Department of Earth Sciences, University of Southern California, Los Angeles, CA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl