NGV-Geonieuws 133 artikel 779

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


17 Februari 2007, jaargang 9 nr. 2 artikel 779

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 133! Op de huidige pagina is alleen artikel 779 te lezen.

<< Vorig artikel: 778 | Volgend artikel: 780 >>

779 Chinese Tangdynastie ging ten onder aan zelfde droogte als Mayacultuur
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Tussen het jaar 900 en het jaar 1000 verdween de Mayacultuur in Mexico plotseling. Dat wordt toegeschreven aan de gevolgen van droogte (zie Geonieuws 340 en 677). Die droogte lijkt nu een wereldwijd verschijnsel te zijn geweest, want ook de hoogontwikkelde Tangdynastie in China blijkt vrijwel gelijktijdig ten onder te zijn gegaan aan droogte.


Het gebied van de Tangdynastie

Dat blijkt uit onderzoek van de sedimenten van het Huguang-Maar (een meer in een depressie die is ontstaan door een explosieve vulkaanuitbarsting) in zuidoost-Azië. Analyse van die afzettingen toont aan dat de zomermoessons ter plaatse gedurende de 8e en 9e eeuw relatief weinig regen brachten; dat is precies de periode waarin de voorheen zeer succesvolle Tangdynastie begon te verzwakken. In 907 kwam er, na enkele opstanden, een einde aan de dynastie. De Maya's in Mexico, die de oudste geschreven berichten uit Amerika overleverden, vervaardigden voor het laatst - voor zover bekend - een kalender voor het jaar 909.


Een in jade gesneden gedicht als voorbeeld van
de hoogontwikkelde cultuur van de Tangdynastie

Het in China uitgevoerde onderzoek keek onder meer naar titaniummineralen in de meerafzettingen. Die werden aangevoerd door de wintermoesson, en die wintermoesson werd in de loop van de Tangdynastie heviger. Uit ander onderzoek is bekend dat een toename in sterkte van de wintermoesson gepaard gaat met afnemende sterkte van de zomermoesson. Daarom viel er weliswaar tijdens de Tangdynastie niet steeds minder regen, maar werden de zomers wel droger. Dat leidde tot verminderde opbrengst van de landbouw.


Het Huguang-Maar, het meer waarvan
de sedimenten werden onderzocht

De veranderingen in het weerpatroon hielden waarschijnlijk verband met een verschuiving van de zogeheten Intertropische Convergentiezone, een band waarin de sterke tropische regens vallen. Die zone, waarvan de plaats mede afhangt van verschijnselen zoals El Niño, moet langzaam naar het zuiden verschoven zijn, waardoor de regenval gedurende de zomer in de tropen op het noordelijk halfrond wereldwijd verminderde.


De Mayacultuur verdween vrijwel tegelijk met de Tangdynastie

Waarschijnlijk was de toenemende droogte voor de Tangdynastie net de druppel die de emmer deed overlopen. In 751 leden ze een zware militaire nederlaag tegen Arabieren, en dat heeft waarschijnlijk langdurig bijgedragen aan hun afnemende kracht. Iets dergelijks geldt voor de Maya's: die hadden hun landbouwgronden uitgeput. Hun aantal was daardoor al van zo'n 15 miljoen omstreeks 750 teruggelopen tot zo'n 4 miljoen omstreeks 830. Klimaatveranderingen lijken dan ook voor de mens vooral rampzalig als ze al door andere omstandigheden zijn verzwakt.

Referenties:
  • Yancheva, G., Nowaczyk, N.R., Mingram, J., Dulski, P., Schettler, G., Negendank, W.F.J., Liu, J., Sigman, D.M., Peterson, L.C. & Haug, G.H., 2007. Influence of the intertropical convergence zone on the East Asian monsoon. Nature 45, p. 74-77.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl