NGV-Geonieuws 134 artikel 784

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


11 Maart 2007, jaargang 9 nr. 3 artikel 784

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 134! Op de huidige pagina is alleen artikel 784 te lezen.

<< Vorig artikel: 783 | Volgend artikel: 785 >>

784 Zilver in Columbus' nederzetting kwam uit Spanje
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Mineralen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Na Columbus' reis waarop hij als eerste Spanjaard Amerika bereikte, keerde hij op een tweede expeditie weer terug naar Amerika. Daar stichtte hij in 1494 aan de noordkust van wat nu de Dominicaanse Republiek is, een nederzetting, La Isabela. In die nederzetting bleven ca. 1500 man achter om te zoeken naar de edele metalen waarvan het nieuw ontdekte continent volgens geruchten zo vol zou zijn. Archeologen die La Isabela in de tachtiger en vroege negentiger jaren onderzochten, ontdekten daar zilvererts, en algemeen werd aangenomen dat de Spanjaarden dat erts in Amerika hadden gevonden. Het zou het oudste bewijs zijn van geslaagde winning van edele metalen door Europeanen in de Nieuwe Wereld.


Luchtfoto van de deels gerestaureerde
nederzetting La Isabela
(foto J.M. Cruxent)


Onderzoekers Kathleen Deagan en Josť
Cruxent bij de fundamenten van de alhondiga
(foto James Quine)


De werkelijkheid blijkt anders. Analyse van de ertsmonsters toont namelijk aan dat het erts uit Spanje afkomstig is. De onderzoekers vermoeden dat het door de Spanjaarden was meegenomen om het te kunnen vergelijken met erts dat ze in Amerika hoopten te vinden. De exploratie naar edele metalen was de Spanjaarden uit La Isabela echter niet goed afgegaan. Ze vonden niets en besloten in 1497 de nederzetting te verlaten. Daarbij wilden ze echter alles van waarde meenemen, en daartoe behoorde zeker het zilver dat ze zelf in de vorm van erts uit Spanje hadden meegebracht.


Brokjes galeniet en stukjes lood die in La Isabela werden gevonden
(foto James Quine)


Het ziet ernaar uit dat de Spanjaarden La Isabela niet via de zee wilden verlaten, maar verder het continent in wilden trekken. Het zilvererts zou daarbij een groot probleem opleveren, want er was een behoorlijke hoeveelheid meegenomen. Daarom werd besloten om - met primitieve metallurgische technieken - het zilver uit het erts af te scheiden. Daartoe moet veel werk zijn verzet, want bij het archeologisch onderzoek werd ongeveer 50 kg zilvererts in de vorm van galeniet (loodglans, PbS) gevonden, in combinatie met ongeveer 100 kg slakken. Dit materiaal werd aangetroffen bij een primitieve smeltoven nabij de 'alhondiga', een gebouw waarin goederen bestemd voor de koning werden opgeborgen en beschermd.


Smeltkroes (ca. 2,5 cm hoog) uit La Isabela
(foto James Quine)

De slakken bleken bij analyse te bestaan uit loodsilicaat. Omdat loodsilicaat verder nauwelijks bruikbaar is, en onder meer musketkogels van lood werden gemaakt, leek dit een verspilling van lood. Pas toen bleek bij nader onderzoek dat er ook enig zilver in de slakken aanwezig was, waardoor duidelijk werd dat er zilvererts was gesmolten. Uit historische bronnen kwam naar voren dat Columbus op zijn tweede expeditie een aantal eilanden had bezocht waar galeniet voorkomt. Daarom werd aanvankelijk gedacht dat de Spanjaarden zilver uit dat Amerikaanse materiaal hadden gewonnen. Pas toen een isotopenanalyse werd uitgevoerd, bleek echter dat het galeniet niet uit Amerika afkomstig was, maar uit Spanje. Dat het naar Spanje werd meegenomen om het daar met Amerikaans zilver te vergelijken is goed verklaarbaar: al in de Middeleeuwen werd dat gedaan om - in gemalen toestand - te bezien of het zilver in een nieuw aangetroffen ertslaag even rijk aanwezig was als in een monsterstuk met bekend zilvergehalte. Zo kon worden bepaald of de winning van het erts economisch rendabel was.

Referenties:
  • Thibodeau, A.M., Killickj, D.J., Ruiz, J., Chesley, J.T., Deagan, K., Cruxent, J.M. & Lyman, W., 2007. The strange case of the earliest silver extraction by European colonists in the New World. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States 104, p. 3663-3666.

Foto's (van medewerkers van het Florida Museum of Natural History) welwillend ter beschikking gesteld door Alyson Thibodeau, Department of Geosciences, University of Arizona, Tucson, AZ (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl