NGV-Geonieuws 134 artikel 786

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


11 Maart 2007, jaargang 9 nr. 3 artikel 786

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 134! Op de huidige pagina is alleen artikel 786 te lezen.

<< Vorig artikel: 785 | Volgend artikel: 787 >>

786 Soufričre weer actief
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Eén van de vulkanen die honderden jaren lag te slapen (de laatste uitbarsting dateerde uit de zeventiende eeuw) maar die de laatste tien jaar weer regelmatig actief is, heeft ook in de afgelopen maanden weer duidelijk tekenen van leven gegeven. Het gaat om de Soufričre op het zuidelijk gedeelte van het eiland Montserrat in de Antillen. De Soufričre is een (uit aslagen en lavastromen opgebouwde) stratovulkaan van ongeveer 915 meter. In 1992 werden op dit weelderige eiland wat aardschokken gevolgd, en die werden in 1995 gevolgd door een echte uitbarsting.


Een uitbarsting op 14 februari j.l. leidde tot een ontzagwekkende stoomwolk

Vulkanologen op het waarnemingstation ter plaatse hadden de bevolking tijdig gewaarschuwd. Niet iedereen nam die waarschuwing echter ter harte, waardoor de uitbarsting 19 levens eiste. De economische schade was eveneens groot: de hoofdstad Plymouth moest worden ontruimd en veel voor landbouw gebruikte gronden moesten eveneens worden prijsgegeven.


Op 16 februari j.l. had de rookwolk al een lang traject afgelegd

In 2006 volgde opnieuw een uitbarsting, en dit jaar lijkt de vulkaan opnieuw in activiteit toe te nemen. Dat is goed zichtbaar op satellietopnamen, die ook tal van details opleveren die niet met het blote oog zichtbaar zijn op de foto’s. Zo ontwikkelde zich in februari een zogeheten 'hotspot', die geleidelijk in omvang en intensiteit toenam. Dergelijke hotspots zijn gebieden in een vulkanisch gebied waar de temperatuur aanzienlijk boven normaal ligt. Dat is een gevolg van magma dat tot dichtbij het aardoppervlak is opgestegen en dat veel warmte afgeeft.


Op 19 februari j.l. werd een duidelijke 'hotspot' waargenomen

Een verschijnsel dat op de satellietfoto’s gemakkelijk is waar te nemen is dat de luchtstromen veranderlijk zijn. De 'pluim' die uit de vulkaan opstijgt, krijgt daarom steeds andere richtingen. Interessant is ook dat de pluim tot over honderd kilometer ver kan worden gevolgd, waarbij hij niet veel breder wordt. Dat betekent dat er betrekkelijk weinig vermenging met de omgevende luchtlagen optreedt.


Op 28 februari j.l. was de 'hotspot' duidelijk groter geworden

Met iets meer nauwkeurig waarnemen kunnen de satellietfoto’s ook gegevens over de aard van de rookpluim opleveren. De echte rook (vooral waterdamp) heeft een wat grijzige kleur. Waar die donkerder is (met vaak een wat bruinige tint) zitten er veel kleine asdeeltjes in. De felwitte 'vlekken' op de satellietfoto’s zijn voor het merendeel geen door de vulkaan uitgestoten gassen, maar wolken. Hun voorkomen (voor een deel) direct boven de pluim wijst echter op een oorzakelijk verband: de door de rookpluim afgegeven warmte zorgt ervoor dat de waterdamp in de hogere luchtlagen condenseert.

Referenties:
  • NASA, 2007. Soufriere Hills on Montserrat. website (http://earthobservatory.nas.gov/NaturalHazards_natural_hazards_v2.php3?img_id=14118) NASA Natural Hazards.

Foto's: NASA Natural Hazards.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl