NGV-Geonieuws 134 artikel 787

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


11 Maart 2007, jaargang 9 nr. 3 artikel 787

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 134! Op de huidige pagina is alleen artikel 787 te lezen.

<< Vorig artikel: 786 | Volgend artikel: 788 >>

787 Aarde koelde 8200 jaar geleden plotseling in twee stappen af
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er zijn tal van aanwijzingen, onder meer bij ijskernen en stalactieten, dat de aarde 8200 jaar geleden plotseling afkoelde. Enkele boringen in het moerassige gebied van Brown's Lake in de Amerikaanse staat Ohio geven daarover meer informatie. Zo blijkt dat het niet om een eenmalige temperatuurdaling ging, maar dat dit in twee stappen gebeurde.


Brown's Lake (foto United States Department of Agriculture, Forest Service)

De twee 'koude' niveaus in de boorkernen die uit het moeras werden opgehaald bevatten namelijk twee - dicht bij elkaar gelegen - niveaus van loess; waar die loess vandaan kwam is niet bekend, maar hij wijst (net als de loess uit de laatste ijstijd in Nederland) op een zodanig koude periode dat er geen vegetatie was die het opwaaien van het fijne materiaal kon belemmeren. Waarschijnlijk was het herkomstgebied van de loess een drooggevallen glaciaal bekken ten noorden van het meer.


Onderzoekers Brian Lutz en Tom Lowell boren in het moeras van Brown's Lake

Datering met verschillende technieken maakt duidelijk dat de twee loesslaagjes tussen 8950 en 8005 jaar geleden werden afgezet. Het duidelijkst is de plotselinge temperatuurdaling rondom 8200 jaar geleden. Tussen de vorming van die twee laagjes door moet het klimaat weer wat beter zijn geweest.


Vlieg die onbeschadigd uit het veen werd geļsoleerd

Op basis van diverse eerder beschikbaar gegevens bleef onzekerheid bestaan over het hoe en waarom van de plotselinge temperatuurdalingen. Mogelijk was de eerste koude fase een gevolg van het plotseling doordringen van polaire lucht naar lagere breedte, in combinatie met meer sneeuwval gedurende de winter. De tweede koude fase zou dan een gevolg moeten zijn geweest van min of meer gelijke, maar drogere omstandigheden waardoor de loess kon opwaaien.


Boorkernen waarin de twee 'koude' niveaus zijn aangegeven

De vondst van de tweede koude niveaus in Brown's Lake is van belang omdat daarmee nog duidelijker wordt dat het niet gaat om een locaal verschijnsel. Eerder werden aanwijzingen voor deze plotselinge klimaatverandering namelijk op heel andere plaatsen gevonden, onder meer verder naar het zuiden in Amerika, in Ierland, en in het noorden van de Atlantische Oceaan.

Referenties:
  • Lutz, B., Wiles, G., Lowell, Th. & Michaels, J., 2007. The 8.2-ka abrupt climate change event in Brown's Lake, northeast Ohio. Quaternary Research 67, p. 292-296.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Brian Lutz, Department of Geology, College of Wooster, Wooster, OH (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl