NGV-Geonieuws 135 artikel 791

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 April 2007, jaargang 9 nr. 4 artikel 791

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 135! Op de huidige pagina is alleen artikel 791 te lezen.

<< Vorig artikel: 790 | Volgend artikel: 792 >>

791 Anthropogeen CO2 wordt opgeslagen in diepzee
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De sterke toename van het gebruik van fossiele brandstoffen sinds de industriële revolutie heeft geleid tot een toename van het CO2gehalte in de oceaan. Dat de atmosferische CO2concentratie niet veel sterker is gestegen, komt doordat de oceanen veel van dit gas absorberen. De vraag is of dit geabsorbeerde CO2 vooral in de bovenste waterlagen wordt opgenomen of niet, want dan is de opnamecapaciteit gering, en kan op betrekkelijk korte termijn een versnelde stijging van de atmosferische CO2concentratie optreden.


Schematische doorsnede door de Atlantische Oceaan met (A en B) de waarden van anthropogene CO2 (in μmol per kg) volgens twee berekeningsmethoden en van chloorfluorkoolwaterstof-12 ( C) en CCI 4 (D), beide in pmol per kg.

Onderzoekers van een onderzoeksinstituut in Kiel en van de Johns Hopkins University in Baltimore hebben een nieuwe techniek ontwikkeld om na te gaan waar het door menselijke activiteit ontstane CO2 in de oceaan blijft. De methode is gebaseerd op extreem nauwkeurige metingen van het opgeloste CO2 (en andere stoffen) vanaf onderzoekschepen. De meest recente metingen werden uitgevoerd in 2004, waarbij hetzelfde traject werd gevaren als in 1981. Ook eerder werd dit gedaan, waardoor de ontwikkeling met de tijd zichtbaar wordt.


Doorsnede met waarden van de DIC-concentratie en de verzadigingshorizon van aragoniet. Stippellijn: niveau in preindustriële tijdperk. Getrokken lijnen: niveaus in 2004 en 2006.

Dit onderzoek, dat zich concentreert op de Atlantische Oceaan, heeft een nauwkeurig beeld opgeleverd waar het CO2 blijft, en om hoeveel het gaat. Zo blijkt dat er in de diepzee een veel hogere concentratie CO2 ontstaat dan vroeger voor mogelijk werd gehouden. Volgens onderzoeker Tanhua lijkt dat goed nieuws. Meer CO2 dan aangenomen blijft zo immers uit de atmosfeer verwijderd, en kan geen bijdrage leveren aan het broeikaseffect. Bovendien kan de oceaan dus veel meer CO2 opnemen dan eerder werd gedacht, omdat de diepzee vroeger niet in aanmerking werd genomen als 'opslagplaats'.


Het onderzoekschip Meteor in woelige baren

Tanhua wijst echter ook op een minder plezierig bijeffect: in het noorden van de Atlantische Oceaan ligt een diep bekken waarin het CO2 zich concentreert op een niveau waar door organismen gevormde kalkschaaltjes (CaCO3) oplossen (het verzadigingsniveau). De toevoeging van extra CO2 maakt het water daar extra zuur, waardoor de oplossing van de kalkschaaltjes nog verder versterkt wordt. Het verzadigingsniveau lijkt in de afgelopen twee eeuwen zo’n 400 m hoger zijn komen te liggen, en die ontwikkeling zal zich waarschijnlijk versneld voortzetten. Dat kan op termijn het leefmilieu bedreigen van diepzeeorganismen die een kalkschaaltje bouwen.

Met de nieuwe techniek is het mogelijk om meer helderheid te verkrijgen over waar het CO2 blijft. De koolstofcyclus op aarde is voor een deel nog onvoldoende bekend; zo weten we dat er op bepaalde plaatsen zogeheten ‘sinks’ moeten bestaan (waar CO2 wordt vastgelegd), maar waar die sinks liggen is deels onbekend. Het ziet er nu naar uit dat de diepzee zo’n sink vormt.

Referenties:
  • Tanhua, T., Körtzinger, A., Friis, K., Waugh, D.W. & Wallace, W.R., 2007. An estimate of anthropogenic CO2 inventory from decadal changes in oceanic carbon content. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 104, p. 3037-3042.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Toste Tanhua, Leibnitz-Institut für Meereswissenschaften, Kiel (Duitsland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl