NGV-Geonieuws 135 artikel 793

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 April 2007, jaargang 9 nr. 4 artikel 793

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 135! Op de huidige pagina is alleen artikel 793 te lezen.

<< Vorig artikel: 792 | Volgend artikel: 794 >>

793 Hoop op bedwinging van moddervulkaan op Java
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Olie, Gas & Mijnbouw ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De uitbarsting van een moddervulkaan die al sinds 29 mei vorig jaar aan de gang is op Java, bij het dorpje Sidoarjo (zie ook Geonieuws 742), neemt steeds rampzaliger vormen aan. De moddervulkaan houdt de gemoederen zo druk bezig dat hij inmiddels zelfs een naam heeft gekregen: Lusi (een samentrekking van lumpur - maleis voor modder - en Sidoarjo). De moddervulkaan heeft inmiddels een doorsnede van zo'n 50 m en steekt 16 m boven de bodem uit. Die bodem staat nu overigens over een gebied van inmiddels zo'n 450 hectare onder de modderige massa die de vulkaan omhoog blijft spuiten.


Het modderwater zorgt voor steeds rampzaliger
toestanden


Bewoners trachten hun bezittingen (letterlijk)
uit de modder op te vissen


De oorzaak van de opspuitende modder is nog steeds niet met zekerheid bekend. Sommige Indonesische autoriteiten schuiven de schuld op een aardbeving (met een kracht van 6,3) die op 27 mei vorig jaar optrad en die delen van Djokjakarta, zo'n 280 km ten zuidoosten van Sidoarjo, met de grond gelijk maakte. Steeds meer geologen raken er echter van overtuigd dat de moddervulkaan een gevolg is van een boring ter plaatse die op 2800 m diepte een permeabele kalksteen aanboorde.

Wat de reden ook mag zijn, met zekerheid daaromtrent schieten de bewoners van het getroffen gebied weinig of niets op. Er zijn inmiddels duizenden huizen door de modder overspoeld, evenals talrijke fabrieken. Zo'n 240.000 mensen zijn inmiddels noodgedwongen geŽvacueerd. En de modder blijft omhoog komen in ongekende hoeveelheden: tot zo'n 160.000 m3 per dag. Er wordt dan ook hard gewerkt aan plannen om de moddervulkaan onder controle te krijgen.


Hete stoomwolken stijgen plaatselijk uit de modder op

Met de uitvoering van een recent plan is inmiddels een begin gemaakt. Dit plan, ontwikkeld door Bagus Nurhandoko, Satria Bijaksana en Umar Fauzi, allen geofysici die verbonden zijn aan het Technologisch Instituut van Bandung behelst om 4000 grote betonnen ballen, in hoeveelheden van steeds vier tegelijk met elkaar door zeer dik staaldraad verboden exemplaren, in de opening van de vulkaan te laten zakken. Met de uitvoering is eind februari begonnen; op 26 maart waren er inmiddels 374 ketens met elk vier ballen in de vulkaan neergelaten.


De betonnen ballen waarmee Lusi tot zwijgen moet worden gebracht

Volgens de geofysische zullen de ballen de 'kraterpijp' deels afsluiten, waardoor de gassen en de modder energie verliezen bij het vinden van een pad omhoog. Op den duur zou daardoor de pijp geheel dicht kunnen raken, maar dat kan maanden duren. Het plan lijkt overigens goede kans van slagen te hebben: op 19 maart kwam er gedurende ruim een half uur geen modder meer naar buiten. De betrokkenen denken overigens dat het waarschijnlijker is dat dat een gevolg was van een kleine instorting van de kraterpijp dan een gevolg van de betonballen.

Er is overigens ook een ander hoopvol teken: de hoeveelheid uitgestoten H2S (zwavelwaterstof, het gas dat de stank van rotte eieren veroorzaakt) is sinds de ballen omlaag zijn gelaten verdubbeld. Weliswaar kunnen vanwege dit giftige gas de arbeiders niet langer dan een uur bij de vulkaan aan de slag, maar de toename bevestigt volgens de onderzoekers de theorie dat de druk afneemt. Er gloort dus weer een beetje licht aan het eind van de donkere tunnel.

Referenties:
  • Cyranoski, D., 2007a. Volcano gets choke chains to slow mud. Nature 445, p. 470.
  • Cyranoski, D., 2007b. Muddy waters. Nature 445, p. 812-815.
  • Normile, D., 2007. Indonesian mud volcano unleashes a torrent of controversy. Science 315, p. 586.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl